CUCİ ULUSUNUN SİYASİ TARİHİ (1256-1263)

Bu makale, 1256-1263 yılları arasında Altın Orda Devleti’nin siyasi gelişimi ile ilgili bir dizi konuyu incelemektedir. Yazar bilhassa Sartak’ın ölümü meselesi üzerinde durmakta ve Borakçin-Hatun’un ölümünün tarihlendirilmesiyle ilgili kendi görüşünü ortaya koymaktadır. Aynı zamanda da Mengü Kağan ile Ulakçı’nın 1259 yazında yaklaşık olarak aynı dönemlerde öldüğünü desteklemektedir. İki hükümdarın eş zamanlı ölümü Altın Orda’da bir karışıklığa yol açmış ve sonuçta hükümdarlık Berke’ye geçmiştir. Düzenlenen kurultayda Berke, Borakçin Hatun’un desteklediği Tuda-Mengü’ye karşı üstünlük sağlamıştır. Yazar, Rus kroniklerinde 1259-1262 yıllarında geçen «Tatar Hanı Kutlubey» e de değinmiştir. Makalede, Berke’nin Altın Orda iktidarını ele almasının kronolojisi açıklığa kavuşturulmuştur. Ayrıca Çağatay’ın iki torununun (Baycu ve Suntay) Algu’ya karşı çatışmalarda Berke’ye yardım ettiğini ileri sürmektedir. Makalede, Hülegü’nün Berke’ye karşı mücadeleye girişmesinin gerekçesi olarak dört neden vurgulanmaktadır: İlk neden Kubilay’ın, fethedilen tüm toprakları Hülegü ve onun soyundan gelenlere tahsis etme sözüdür. İkinci neden, Berke ve Arık-Böke’ye karşı harekâta eğilimli olup Çağatay Ulusunun yöneticisi olan Algu ile müttefik ilişkilerdir. Üçüncü neden, Berke’nin fethedilen topraklardan pay alma isteğidir. Dördüncü neden ise Borakçin’in, Altın Orda tahtı iddiaları için Hülegü’ye muhtemel desteğidir. Hülegü, Berke’ye karşı mücadeleye girişmiş, ancak Algu ile Arık-Böke arasındaki mücadele ve Borakçin’in idam edilmesi nedeniyle savaşı kaybetmiştir. Diğer yandan Mısırlı yöneticiler daha 1260 yılından itibaren Berke ile diplomatik ilişkiler kurmaya çalışmışlarsa da Berke, onlara ilk mektubu ancak 1263 mayısında Hülegü’ye karşı kazandığı zaferden 5 ay sonra gönderebilmiştir. Bunun nedeni, Berke’nin Cengiz Uluslarının koalisyonu karşısında tek kalma korkusudur. Yazar, Berke’nin silah arkadaşları hakkında kendi görüşlerini de yazmıştır. Ayrıca, 1262 yılında gerçekleşen Rus isyanının imparatorluk karşıtı değil Altın Orda’ya yönelik olduğunu da söylemiştir.