Akademik Motivasyona Giden Yolda Fırsat Eşitliği: Eğitimde Eşitliğin Önemi

Akademik motivasyon, bireyin öğrenmeye, bilgiye ulaşmaya ve akademik hedeflere ulaşmaya yönelik içten gelen isteği, merakı ve çabasını ifade eder. Bu motivasyon, sadece not almak ya da bir sınavı geçmek için değil, öğrenmenin kendisinden haz almak, kendini geliştirmek ve bir konuda derinleşme arzusu gibi daha derin duygusal ve bilişsel nedenlerle ortaya çıkar. Akademik motivasyonun gelişiminde çeşitli faktörler etkili olur; bu faktörlerden biri de bireyin eğitimde fırsat eşitliğine dair algısıdır. Eğitimde fırsat eşitliği algısı, bireyin öğrenim sürecinde herkesin aynı haklara, imkânlara ve desteklere sahip olduğuna dair kişisel değerlendirmesini ifade eder. Bu algı, öğrencinin eğitim hayatında adil bir ortamda bulunduğunu hissedip hissetmediğiyle doğrudan ilişkilidir. Kısacası, eğitimde fırsat eşitliği algısı; bireyin, başarıya ulaşmak için gerekli olan olanakların tüm öğrencilere eşit biçimde sunulup sunulmadığını nasıl deneyimlediğini yansıtır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin eğitimde fırsat eşitliği algıları ile akademik motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın evrenini ………. Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencileri oluştururken örneklem grubunu kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 464 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma, betimleyici ve ilişkisel tarama modelleri temelinde yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve araştırma amacına uygun olarak belirlenen Akademik Motivasyon Ölçeği ile Eğitimde Fırsat Eşitliği Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan Akademik Motivasyon Ölçeği, Vallerand ve arkadaşları (1989) tarafından geliştirilmiş ve Ünal (2012) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Akademik Motivasyon Ölçeği, 28 madde ve 7 alt boyuttan (Bilme, Başarma, Harekete Geçme, Belirlenmiş Dışsal Motivasyon, İçe Yansıyan Dışsal Motivasyon, Dış Düzenleme Dışsal Motivasyon ve Motivasyonsuzluk) oluşmaktadır. Eğitimde Fırsat Eşitliği Algısı Ölçeği ise Gül ve Yeşil (2024) tarafından geliştirilmiştir. Eğitimde Fırsat Eşitliği Algısı Ölçeği, 23 madde ve 3 alt boyuttan (Ailevi Faktörler, Coğrafi-Toplumsal Faktörler ve Yönetimsel Faktörler) oluşmaktadır. Kullanılan her iki ölçekte 7’li likert tipinde olup toplam puan üzerinden hesaplanmaktadır. Çalışma verilerinin normal dağılım göstermesi sebebiyle parametrik testlerden yararlanılmıştır. İki grup arasındaki farkları incelemek için Bağımsız Örneklemler t-Testi, üç ve daha fazla grup arasındaki karşılaştırmalar için Tek Yönlü ANOVA, değişkenler arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla ise Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır. Gruplar arasındaki anlamlı farklılıkların belirlenebilmesi için ise Post Hoc analizlerinden Tukey testi tercih edilmiştir. Yapılan analizlere göre, cinsiyet, yaş ve sınıf değişkenlerinde eğitimde fırsat eşitliği algısına göre anlamlı farklılıklar tespit edilirken, akademik motivasyona göre yalnızca cinsiyet değişkeninde anlamlı farklılık gözlenmiştir. Sonuçlar, kadınların eğitimde fırsat eşitliği algısının erkeklere göre daha düşük olduğunu, yani eğitimde fırsat eşitliğinin olmayışına yönelik algılarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Benzer şekilde kadınların erkeklere göre akademik motivasyon düzeylerinin de yüksek olduğu görülmektedir.