Terroryzm a legitymizacja władzy. Z Zygmuntem Baumanem rozmawiają Sławomir Czapnik i Tomasz Krawczyk

We wrześniu 2010 dwaj polscy uczeni, Sławomir Czapnik i Krzysztof Krawczyk przeprowadzili rozmowę z Zygmuntem Baumanem, goszcząc w jego domu w Leeds. Rozmowa w języku polskim została nagrana, lecz pliki z nią – wydawało się, że nieodwracalnie – przypadkowo skasowane. Dopiero w roku 2023 Sławomir Czapnik odnalazł pliki dźwiękowe i zdecydował się opublikować rozmowę. Pozwala ona zapoznać się z poglądami jednego z najważniejszych – aczkolwiek kontrowersyjnych – współczesnych socjologów, który zmarł w roku 2017. Rozmowa jest dokumentem swoich czasów, przełomy pierwszej i drugiej dekady obecnego stulecia, międzynarodowej rzeczywistości tak zwanej wojny z terrorem, porusza jednak wciąż istotne kwestie legitymacji władzy politycznej w nowoczesnym świecie. Pokazuje przejście od troski o security (domeny bezpieczeństwa społecznego, która charakteryzuje państwo opiekuńcze i stałą nowoczesność) do safety (domeny bezpieczeństwa osobistego, która charakteryzuje neoliberalną, płynną fazę nowoczesności). Refleksje Baumana są szczególnie cenne obecnie – po kryzysie spowodowanym przez pandemię COVID-19, rosyjskiej agresji na Ukrainę, wzrost napięć na Bliskim Wschodzie oraz zagrożenie prawicowym populizmem na świecie – są to kwestie zagadnień międzynarodowych, osłabienia państwa narodowego i niezdolności do lokalnego rozwiązania globalnych problemów (włącznie z tak podstawowymi, jak bezpieczeństwo społeczne). Odpowiedzią słabnącego państwa jest nasilenie inwigilacji służącej kontroli nad populacją. Bauman również skłania do zastanowienia się nad tak palącymi kwestiami, jak sprawiedliwe społeczeństwo i walka z niesprawiedliwością. Z jego punktu widzenia, wyobraźnia socjologiczna powinna zająć się tym, jak funkcjonuje władza, a także jej konsekwencjami dla wolności i odpowiedzialności moralnej.