Harem'de Sultan Efendiler: III. Mustafa'nın Kızları Şah, Beyhan ve Hatice Sultanlar

Osmanlı hanedan kızları olan sultan efendiler, harem hiyerarşisi içerisinde ayrıcalıklı, haremin diğer tüm mensuplardan ayrı bir konumdaydılar. Sultan efendilerin, Avrupa saraylarındaki ve kraliyet ailelerindeki dengi ise prenseslerdir. Ancak Sultan efendilerin Avrupalı prensesler gibi, taht üzerinde herhangi bir hakkı ve iddiası bulunamamaktaydı. Zira tüm Müslüman devletler ve yönetimlerde olduğu gibi Osmanlı örneğinde de soy, erkekten devam etmekteydi. Dolayısıyla tahta hanedanın erkek mensupları geçmekteydi. Taht üzerinde hakkı bulunmayan sultan efendilerin toplumsal yaşamda görünürlükleri de daha ziyade giriştikleri hayır faaliyetleri ile olmuştur. Bu çalışmanın amacı da III. Mustafa’nın kızları Şah, Beyhan ve Hatice sultanlar örneği üzerinden, Osmanlı hanedan kızlarının gündelik yaşamlarını, gelir ve giderlerini, hayır işlerini ele almaktır. Aynı zamanda, tarihi süreçte hanedan kızlarının yaşamlarının nasıl şekillendiği hususuna da değinilecektir. Zira edindiğimiz bulgular ışığında, kuruluş dönemindeki bir hanedan kızı ile III. Mustafa’nın kızlarının yaşam biçiminin aynı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Ancak elbette, sultanların saray ve toplum hiyerarşisinde statüleri hiçbir zaman değişmemiştir. Toplumun ve sarayın diğer kadınlarından farklı olarak, onların soydan gelen bir ayrıcalıkları bulunmaktaydı.