Türkiye'de İkamet İzni Harçları: Hukuki Çerçeve, Uygulama Esasları ve Sona Erme Hallerinde İade

Yabancıların ülkemizde düzenli olarak kalabilmeleri için ikamet izni veya ikamet iznine referans veren diğer izin veya belge sahibi olmaları gerekmekte olup bu çalışmada Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında düzenli göçün önemli bir enstrümanı olan ikamet izninin başvuru şartlarından olan harçların tek giriş vize harcı ve belge bedeli ile beraber hukuki çerçevesi, uygulama esasları ve sona erme hallerinde geri ödeme yükümlülükleri ele alınmıştır. İkamet izni harçları hakkında literatürde kanuni bilgi dışında yeterli bilginin bulunmaması, gerekli tüm istatistiklere erişilememesi, GöçNet kurumsal yazılımı ve e-İkamet uygulaması ile göç ekosistemindeki ilgili diğer yazılımların çalışma prensipleri ve süreçleri hakkında yeterli bilginin bulunmaması ve teknik şartnamelerine erişilememesi gibi hususlar araştırmanın kısıtlarını oluşturmuştur. Çalışma kapsamında konular, kavramsal çerçeve ortaya konulduktan sonra ilgili mevzuat hükümleriyle ilişkileri kurularak ele alınmış, başlıklar arasında karşılaştırmalı ilişkiler kurulmuş ve harçların hem başvuru hem de ihlal durumlarında hesaplanmasına ilişkin kurallara, örnek hesaplama tablosuna ve ikamet izni ve belgelerin sona erme nedenlerine bağlı olarak harçların iade edilme durumlarına ilişkin tabloya çıktı olarak ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda da harçlar konusunda Harçlar Kanununda güncelliğini yitiren hükümlerin revize edilmesi, harçları belirlemeye yetkili kurumlara İçişleri Bakanlığının da eklenmesi, harç hesaplama kurallarının mevzuatta daha detaylı düzenlenmesi, harçlar tablosunun dışarıda ülke bırakmayacak şekilde gruplandırılarak güncellenmesi, muafiyet kapsamında olup düzensiz göçe konu olanların da ihlal sebebiyle harca muhatap olması ve ikamet izninin sona ermesi nedeniyle kullanılamamış sürelere tekabül eden harçların iade edilmesi gerektiği değerlendirmelerine ulaşılmıştır.