TAM OTOMATİK SİNEMA: YAPAY ZEKÂ İLE ÜRETİLEN SİNEMA ESERLERİNDE ESER SAHİPLİĞİNİN DÖNÜŞÜMÜ VE BAĞLANTILI HAKLARIN YÜKSELİŞİ

Yapay zekâ teknolojilerinin yaratıcı üretim süreçlerinde kullanımının gün geçtikçe yaygınlaşması, eser kavramını olduğu kadar eser sahipliği ve bağlantılı hak sahipliği kavramlarını da tartışmaya açmaktadır. Türk hukukunda da birçok yabancı hukuk sisteminde olduğu gibi, bir fikri yaratımın eser olarak korunması ve bu bağlamda eser sahipliği -hatta bağlantılı hak sahipliği dahi- yaratımın “insani özgünlük” olarak ifade edebileceğimiz hususiyet unsuruna bağlıdır. Bu sebeple, sınırlı insan katkısıyla ortaya konulan yapay zekâ yaratımlarının mevcut düzenlemeler çerçevesinde eser sayılması mümkün olmadığı gibi, bu yaratımlar için henüz bir hukuk öznesi olarak kabul edilmiş olmayan yapay zekâlı varlıkların da eser sahibi olarak kabul edilmeleri olanaklı değildir. Bununla birlikte, yapay zekâ ürünü yaratımların yaygınlık kazanmasıyla bu yaratımlar bakımından yeni bir fikri hak rejimine ihtiyaç doğabileceği de açıktır. Konu, insan katkısının çok sınırlı bir düzeyde kaldığı yapay zekâ üretimi sinematografik ürünler açısından ele alındığında, fikri hak rejiminde meydana gelmesi muhtemel dönüşüm, mevcut durumda sinema eserlerinde eser sahibi olarak kabul edilen yönetmen, senaryo yazarı, diyalog yazarı, özgün müzik bestecisi ve animatörün, sinematografik yaratımın üretim sürecindeki emek ve katkısını ya çok zayıflatmakta ya da tamamen ortadan kaldırmaktayken; bu yaratımın ortaya konulmasına emek ve sermayesiyle katkıda bulunmuş olan film yapımcısının durumunu merkezi bir konuma taşımaktadır. Ayrıca yapay zekâ tarafından oluşturulan ve mevcut hukuk bakımından eser korumasına mazhar olmayan yaratımlarda dahi, insan icracının özgün icrasının bağlantılı haklar kapsamında korunması gerektiği görüşü de çağdaş fikri mülkiyet tartışmalarında yerini almaktadır. Bu çerçevede makale, yapay zekâ üretimi sinematografik yaratımlara ilişkin mevcut hukuki statüyü ve eser sahipliği- bağlantılı hak sahipliği ayrımını kısaca açıkladıktan sonra, yapay zekâ tarafından ortaya konulmuş sinematografik yaratımlarda film yapımcısının haklarının genişleyen işlevini ve icracı sanatçıların potansiyel konumunu karşılaştırmalı ve eleştirel bir analizle ele almakta ve normatif bir çözüm önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır.