Kadim Süryani Atasözlerinin Kaynağı ve Rolü (Mardin Örneği)

Makalenin konusu, Süryani atasözleridir. Süryaniler, kullandıkları atasözlerin kaynağı olarak, genellikle Kutsal Kitap’ı ve Süryani büyüklerinin özdeyişlerini işaret etmektedir. Kutsal Kitap’ta yer alan sözler, özdeyişler yoluyla sosyal alana aktarılırken, zamanla atasözü formunun oluşmasına da kaynaklık etmektedir. Bu durum özdeyişler için de geçerlidir. Bu çerçevede makalede Süryani atasözlerinin kaynağı ve rolü sorgulanmıştır. Bu sorgulama için Mardin ilinden on beş Kadim Süryani ile görüşülmüş ve onlardan atasözleri derlenmiştir. Bununla birlikte Kutsal Kitap’tan ve özdeyişlerden örnek sözlere de yer verilmiştir. Amaç hem saha çalışmasıyla Süryani atasözlerini tespit etmek ve bunların değerlendirilmesinde genel bir çerçeve belirlemek hem de atasözlerinin Süryaniler açısından oynadığı temel rolü ortaya koymak olmuştur. Süryani atasözlerinin üç temel kaynağı olduğu sonucuna ulaşılmıştır: biri Kutsal Kitap’tır; ikincisi, Kutsal Kitap merkezinde şekillenen Süryani Büyükleri’nin özdeyişleridir; üçüncüsü ise sosyo-kültürel dinamiklerdir. Bu çerçevede Süryani atasözlerinde iki temel belirleyici yön ve rol saptanmıştır. Birincisi Kutsal Kitap’ın merkezinde öğütlenen erdemli yaşamın aktarılmasına aracılık eden atasözleri, diğeri ise bundan bağımsız bir şekilde, daha çok sosyo-kültürel dinamiklerin ve sosyo-kültürel okuma biçimlerinin belirlediği ve bunların aktarılmasına aracılık eden atasözleridir. Sosyo-kültürel dinamiklere bağlı olarak bu iki rolün de zayıfladığı görülmüştür. Çalışmanın hedeflerinden birisi de derleme yoluyla yeni veriler oluşturarak hem kültürel dinamikleri hem de Süryani kültürünü anlama ve yorumlamaya katkı sunmaktır.