Türküler Ekseninde Lokman Hekim

İnsan, doğduğu andan itibaren çevresiyle etkileşim içine girmektedir. Bu etkileşim içerisinde kendini ifade etmek isteyen insan, çoğu zaman müziği araç olarak kullanmaktadır. Anadolu’da duyguların dile döküldüğü en önemli müzikal unsurlardan biri türkülerdir. Dilden dile, nesilden nesile söylenilen türküler de sözleri itibariyle içinde taşıdığı ve bulunduğu kültüre ait tüm kültürel unsurları ezgisiyle birlikte aktarmaktadır. Dolayısıyla toplumsal kimliğin oluşmasında önemli bir rol oynayan Türk halk müziği ezgileri yani türküler; içinde taşıdığı geleneksel unsurlar nedeniyle toplumsal kimlik inşası açısından da değerlidir. Bu çalışmada önemli bir kimlik olan Lokman Hekim’in Türk kültüründeki yeri ve öneminin yanı sıra türkülerdeki yansımalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Evrenini; Türk halk kültüründe önemli bir kimlik olan “Lokman Hekim” adının geçtiği Türkiye Radyo Televizyon Kurumu THM repertuvarında bulunan türküler oluştururken çalışmanın örneklemini ise “Lokman Hekim” adının geçtiği kırık hava türküler oluşturmaktadır. Bu çalışma için çok yönlü bir metodoloji izlenmiş; literatür taraması, doküman analizi ve yarı yapılandırışmış görüşme soruları hazırlanarak, alanlarında uzman kaynak kişilerle görüşmeler yapılmıştır. Çalışma; TRT repertuvarında Lokman Hekim’den bahseden kırık hava türkülerde, Lokman Hekim’in çoğunlukla şifacılığından yani dertlere devâ veren anlamında bahsedildiği hipotezinden yola çıkılarak yapılmıştır. Sonuç olarak; Türk halk kültüründe bir kimlik olarak var olan Lokman Hekim, bilge kişiliğinin yanında hekim olarak da yer aldığı ancak asıl kimliği olan bilge, hikmet sahibi kimliğinin ikinci planda kaldığı, farklı kültürlerde farklı isimlerle yer alan ve ölümsüzlüğe çâre arayan hekimlerle bağdaştırılarak Türk kültüründe “Lokman Hekim”le ilişkilendirildiği tespit edilmiştir Ayrıca incelenen türkülerde; hekim kimliğiyle yer aldığı, ölüme bile çâre bulduğuna inanılan Lokman Hekim’den genellikle “çâre bulamayan, devâ olamayan” anlamlarında bahsedildiği sonuçlarına ulaşılmıştır.