CHASTOTA BOSHQARILADIGAN NASOS TIZIMIDA ENERGIYA YO‘QOTISHLARINI ZANJIR BO‘YLAB TAHLIL QILISH VA OPTIMALLASHTIRISH

Mazkur maqolada suv ta'minoti va sug‘orish tizimlarida chastota boshqariladigan nasos agregatlarining energiya yo‘qotishlari tahlil qilinadi. 100 kWt quvvatli model tizim misolida to‘liq energiya uzatish zanjiri (elektr tarmoq → chastota o‘zgartirgich → asinxron dvigatel → nasos agregati → gidravlik tarmoq) bo‘yicha yo‘qotishlar mexanizmlari, ularning fizik asoslari, miqdoriy bahosi va optimallashtirish strategiyalari batafsil yoritiladi. MATLAB/Simulink muhitida qurilgan dinamik matematik model yordamida nominal rejimda umumiy tizim samaradorligi 31.7% ekanligini, 75% yuklamada esa chastota boshqaruvi orqali 58.6% gacha energiya tejash potentsiali mavjudligini aniqlandi. Kompleks optimallashtirish strategiyasi (gidravlik tarmoq rekonstruksiyasida IE4 sinf dvigatel qo‘llash orqali yuqori samarali nasos) yordamida umumiy samaradorlikni 44.8% gacha oshirish mumkinligi ko‘rsatildi. Tadqiqot O‘zbekiston Respublikasining 2030-yilgacha bo‘lgan suv xo‘jaligi modernizatsiya dasturlari kontekstida amaliy tavsiyalar beradi va yillik 531,612 kWt·soat energiya tejash, 265.8 tonna CO₂ emissiyasini kamaytirishni ko‘rsatadi.