ANTALYA-KALKAN MERYEM ANA KİLİSESİ (KOCA MUSTAFA CAMİ) VE YAPIYA AİT ARŞİV BELGELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Osmanlı Devleti’nin idaresindeki çoğu kent tarihi süreçte çok uluslu ve kültürlü bir toplumsal yapıya sahip olmuştur. Mevcut toplumsal yapının bir parçası olan gayrimüslim tebaanın dini ritüellerini gerçekleştirmeye ihtiyaç duydukları ibadet mekanları ise XIX. yüzyılda Tanzimat ile Islahat Fermanlarının ilan edilmesinin etkisiyle çok sayıda inşa edilmiştir. Müslim ve gayrimüslim halkın birlikte hayatlarını idame ettirdikleri önemli bir liman şehri olan Antalya kentinde de birçok ibadet mekânı yaptırılmıştır. Gayrimüslimler arasında Rumların ağırlıklı olduğu kentin Kaş kazasına tabi Kalkan (Kalamaki) kasabasında, Rum Ortodoks cemaati tarafından inşa ettirilen Meryem Ana Kilisesi bu yapılardan birisini teşkil etmektedir. Çalışma kapsamında Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivlerinden ulaşılan arşiv belgelerinden hareketle yapının inşa tarihi netleştirilmiş ve yapımından sonraki süreci ise detaylandırılmıştır. XX. yüzyılın ilk yarısında camiye dönüştürülmüş olan kilisenin mimari özellikleri tanımlanmıştır. Amaç bu yapı özelinde Geç Osmanlı dönemi ortamında fermanlardan sonraki süreçte kiliselerin taşıdıkları genel biçimsel özelliklere değinmek ve gayrimüslim imar faaliyetlerinin işleyişini belgelerin sunduğu bilgiler çerçevesinde değerlendirebilmektir.