AYOL OBRAZINING PEDAGOGIK TALQINI (O‘zbek xalq qahramonlik eposlari misolida)

Maqolada oʻzbek qahramonlik eposidagi ayol obrazini pedagogik nuqtai nazardan oʻrganishning nazariy-metodologik asoslari ishlab chiqilgan. Tadqiqotning maqsadi – folklorshunoslik va pedagogika fanlari tutashgan nuqtada ayol obrazining tarbiyaviy mazmunini tahlil qilish imkonini beruvchi konseptual va metodologik tuzilmani asoslashdir. Manbaviy asosni milliy tarbiya hamda etnopedagogika nazariyasiga oid ishlar, oʻzbek eposshunosligining ilmiy merosi va folklor obrazini talqin qilish metodologiyasiga bagʻishlangan tadqiqotlar tashkil etadi. Tushunchaviy tahlil, tizimlashtirish, qiyosiy-tarixiy koʻrib chiqish va modellashtirish metodlari qoʻllanildi. Natijada “tarbiya – milliy tarbiya – etnopedagogika va xalq pedagogikasi – folklor – pedagogik funksiya – ayol obrazi” tushunchalari toʻrt darajali iyerarxik tizim sifatida taʼriflandi; K.D. Ushinskiyning “xalqchillik” tamoyili va G.N. Volkovning “mukammal inson” ideali mazkur tizimning nazariy oʻzagi ekanligi koʻrsatildi. “Ayol obrazi” va “pedagogik funksiya” tushunchalarining ishchi taʼriflari taklif etildi. Struktur-tipologik, qiyosiy-tarixiy, struktur-funksional va ramziy-semantik yondashuvlarni pedagogik-funksional tahlil bilan uygʻunlashtiruvchi toʻrt komponentli metodologiya asoslandi. Ishlab chiqilgan tuzilma folklor obrazlarini pedagogik talqin qilishning umumiy modeli sifatida qoʻllanilishi mumkin. Tadqiqot nazariy xarakterga ega, shu bois tuzilmaning amaliy samaradorligi doston matnlari materialida alohida tekshirilishini talab etadi. Natijalar milliy tarbiya nazariyasini ayol obrazi konsepsiyasi bilan boyitishga va folklor materialidan taʼlim amaliyotida foydalanishni metodik jihatdan asoslashga xizmat qiladi.