Ekinci Gazetesi’nde Osmanlı Devleti İle İlgili Haberler (1876-1877)

Uzun yıllar Çarlık Rusya’nın hakimiyeti altında yaşayan Azerbaycan’da kültürel bilinç ve bağımsızlık fikrinin oluşmasında aydınların önemli katkıları olmuştur. Bu aydınların ilk ve en önemlilerinden biri de Hasan Melikzade Zerdabi’dir. Zerdabi yalnızca Azerbaycan Türkleri tarafından değil başlattığı basın yayın faaliyetleri sayesinde bütün Türk Dünyası tarafından tanınmıştır. Zerdabi’nin büyük zorluklar ve mücadeleler sonrasında çıkarmayı başardığı Ekinci gazetesi Azerbaycan’da Türkçe yayımlanan ilk gazetedir. Azerbaycan halkının uyanışında rol model olarak öne çıkan Ekinci gazetesi Türk Dünyasında yaşanan gelişmelere satırlarında genişçe yer vermiştir. Ekinci’de, Osmanlı Devleti’nin siyasi durumu ve Avrupa Devletleri ile ikili ilişkileri; Osmanlı-İran ilişkileri, Osmanlı-Afrika ilişkileri, Rusya Müslümanları, Osmanlı hâkimiyeti altında yaşayan Hristiyan ve diğer gayrimüslim halklar, Osmanlı’nın eğitim meseleleri, Bosna ve Balkanlarda yaşanan gelişmeler, Osmanlı-Mısır ilişkileri, Osmanlı-Orta Asya ilişkileri ve savaş yardımları yer bulmuştur. Bu çalışmada Ekinci gazetesinin Osmanlı Devleti’nin siyasi ve ekonomik açıdan zorlu bir dönemden geçtiği 1876-1877 yılları arasında yayınlanan nüshalarına ağırlık verilmiştir. Bu dönemde Osmanlı’nın yönetim kademesinde gerçekleşen büyük ya da küçük tüm değişimler Ekinci’de yer alırken aynı zamanda ülkenin içinde bulunduğu siyasi buhran da gözler önüne serilmiştir.