Een relationeel perspectief op intern toezicht in de zorg: een praktijktheoretische benadering

In dit proefschrift is onderzocht hoe intern toezicht in de Nederlandse gezondheidszorg betekenis krijgt in wisselwerking met de zorgpraktijk. Het huidige intern toezicht is sterk gevormd door New Public Management, waarin prestaties worden gerepresenteerd via indicatoren en rapportages. Intern toezicht gebaseerd op dergelijke onvolledige representaties kan vergaande, onbedoelde gevolgen hebben voor de zorgpraktijk en doet onvoldoende recht aan de complexe werkelijkheid van zorgpraktijken. Dit proefschrift verlegt de focus van functionaliteit naar relationaliteit en benadert intern toezicht vanuit een praktijktheoretisch perspectief. Door middel van ‘thinking with’ Schatzki’s site-ontologie worden empirie en theorie in dialoog gebracht. De casusorganisatie fungeert niet als illustratie of bewijs, maar als denkruimte om intern toezicht te doordenken als relationeel ingebed in een geheel van praktijken en materiële arrangementen. Verantwoordelijkheid en accountability krijgen daarmee een andere lading. Accountability wordt niet langer instrumenteel begrepen, maar als relationeel en verweven met interne toezicht- en zorgpraktijken. In dit perspectief schept accountability voorwaarden voor ‘response-ability’: het vermogen om in concrete situaties ethisch en verantwoord te handelen. Wetenschappelijk draagt dit proefschrift bij aan de ontwikkeling van een praktijktheoretisch begrip van intern toezicht. Praktisch nodigt het uit tot kritische reflectie op toezichtpraktijken en tot herdenken van intern toezicht in verwevenheid met de zorgpraktijk.