İTİRAZ YOLUNDA “AÇIK BİR ŞEKİLDE DAYANAKTAN YOKSUNLUK” KRİTERİ

30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’la birlikte norm denetimi tarihimizde ilk kez açıkça dayanaktan yoksunluk kriteri, itiraz yolu kapsamında kabul edilmiştir. Kriter, öğretide sınırlı bir şekilde incelenmiş ve genelde eleştirel bir bakış açısıyla kaleme alınmıştır. Anayasa Mahkemesi (AYM) de on beş yıllık uygulamasında kritere dayanarak sadece beş ret kararı vermiştir. Çalışmada kriteri anlamlandırmak amacıyla ilk olarak kriterin kullanıldığı diğer hukuk alanları olan adli yardım düzenlemesi kapsamındaki ve bireysel başvuru sistemlerindeki görünümleri incelenmiştir. Ardından kriter, öğretide eleştiriler eşliğinde içeriğinin belirsizliği, Anayasa’ya uygunluğu ve işlevleri açısından tartışılmıştır. Son olarak AYM’nin kriteri nasıl yorumladığı ve uyguladığı incelenmiştir. Somut norm denetiminde açık bir şekilde dayanaktan yoksunluk kriteri, AYM kararları ışığında üç alt kategoriye ayrılmıştır. Çalışmada açıkça dayanaktan yoksunluk kriterinin içeriğinin belirsiz olmasına rağmen AYM’nin norm denetimini etkin kılacak şekilde istikrarlı olarak dar yorumladığı ve kritere sadece istisnai hallerde başvurduğu vurgulanmıştır.