Azerbaycan`da Enerji Kaynakları Sektöründe Yaşanan Hollanda Hastalığı’nın Makroekonomik Etkileri: Karşılaştırmalı Analiz

Bu bildiride amacımız, Azerbaycan’da 2004 yılında başlayan kazanç patlamasına yol açan petrol gelirlerinin ekonomide yarattığı etkileri irdelemek olmaktadır. Bu etkilerin başında petrol gelirlerinin ülke dış ticaretinde artan payı ile GSYİH artış hızında yaşanan dikkate değer yükselme gelmektedir.<br><br>Çalışmamızda anılan ülkede doğal kaynak sektöründe elde edilen gelirlerin Hollanda Hastalığı Teorisi bağlamında neden olduğu sanayisizleştirme olgusu, kaynak dağılımı ve harcama etkileri araştırılmış; petrol gelirleri ile bütçe harcamaları arasındaki ilişki, harcama etkisinin ortaya çıkmasını sağlayan bir kanal gibi ele alınmıştır. Bu çerçevede, doğal kaynak patlamasının yaşandığı sektörde enclave yapı gözlemlenmiştir.<br><br>Çalışmamızda ayrıca, Azerbaycan’da petrol sektörüne doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının (FDI) çekilmesi için uygulanan çaba ile anlaşmalar araştırılmış ve Azerbaycan ekonomisinde kazanç patlamasından kaynaklanan dış borç artışının gerçekleşmediği bulgusuna ulaşılmış; bütçe harcamaları ile petrol-dışı ticarete konu olmayan sektörler arasındaki ilişkinin ne denli önemli olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. <br><br>Ülkede enerji kaynaklarının yönetilmesi konusunda dikkat çeken hususların başında geçiş ekonomisi deneyimi gelmektedir. Doğal kaynak gelirlerinin yönetilmesi incelenirken Azerbaycan ekonomisine özgü bu özellikler diğer ülkeler ile yapılan karşılaştırmaları kolaylaştırmıştır. Bu kapsamda, doğal kaynak gelirlerindeki artışın değerlendirilmesinde Norveç örneği başarılı bir deneyim olarak görülmektedir. <br><br>Çalışmamızın son bölümünde sanayisizleştirme olgusuna karşı Azerbaycan’da uygulanan politikalar irdelenmiş; petrol gelirlerinin ve dolayısıyla harcama etkisinin yönetilmesi amacıyla sürdürülen mali disiplin ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur.<br><br>In this paper, main purpose is to analyse economic impacts of oil revenues in Azerbaijan economy, which started with the 2004 oil boom. Mainly these effects are about an increase of share of oil sector in the foreign trade of nation and in GDP. Both indicators showed the increase by the time.<br><br>In our study, in terms of Dutch Disease theory, natural resource revenues have been analyzed in different directions, such as: de-industrialization, resource movement and spending effects, the relationship between oil revenues and budget expenditures. The latter relationship has been considered as a channel, which reveals the spending effect. In this manner, oil sector as the source of natural resource boom shows an enclave nature. <br><br>Furthermore, policy options which are pretty successful on drawing foreign direct investment and production sharing agreements (PSAs) which are crucial on this success has been surveyed. It is also depicted that, boom based borrowing capacity did not take place in Azerbaijan economy. Also, the fact is revealed that, how is the significant the relationship between budget expenditures and non-oil non-tradable sectors. <br><br>Main features among the managing oil revenues, transition experience takes the first place. During the assessment process of management of the oil revenues, to take into consideration of country specific conditions make it easier to compare Azerbaijan economy with other economies. In this context, Norway as a country case provides an outstanding experience on managing oil revenues.<br><br>In the last section of this paper, relevant policy options that are designed to overcome to the de-industrialization process, have been analyzed. Moreover, fiscal discipline is studied broadly with the purpose of management of oil revenues, which also means management of spending effect.