Vasıf Öngören’in Asiye Nasıl Kurtulur? Oyunu ile Atıf Yılmaz’ın Aynı Adlı Uyarlamasına Anlatıbilimsel Bir Bakış

Atıf Yılmaz’ın 1986 yapımı Asiye Nasıl Kurtulur? filmi Vasıf Öngören’in aynı adlı oyununun bir uyarlamasıdır. Filmde Fuhuşla Mücadele Dernekleri Genel Başkanı Sayın Seniye Gümüşcü, Asiye isimli bir kadından mektup alır ve onun yaşadığı randevuevini ziyarete gelir. Bu ziyaretle birlikte randevuevinde, Asiye’nin kurtuluşunun nasıl mümkün olacağına dair tartışmalı bir oyun başlar. Anlatıcı ve dinleyicilerin/izleyicilerin birlikte inşa ettikleri bu oyun Asiye’nin hikâyesinin olası yollarını da ortaya çıkarır. Vasıf Öngören’in oyununda ise Fuhuşla Mücadele Dernekleri Genel Başkanı Sayın Seniye Gümüşcü, tiyatronun daveti üzerine Asiye Nasıl Kurtulur? adlı oyuna katılır. Tiyatro sahnesinde oyun oynanırken Anlatıcı ile Seniye Hanım, Asiye’nin nasıl kurtulacağını tartışır. Anlatıcı hikâyeyi anlatırken Seniye Hanım da anlatının ihtimalleri üzerinde düşünür. Anlatıbilim (Narratology), anlatı ve anlatıcı kavramına odaklanır. Anlatıbilimde anlatma ile ilgili temel soru “Kim konuşuyor?” sorusudur. Asiye Nasıl Kurtulur? adlı oyunda ve film uyarlamasında anlatı, oyun içinde oyun olarak kurgulanır ve katman katman açılır. Anlatıcı ve dinleyici/izleyici hikâyeyi birlikte üretir. Makalede Vasıf Öngören’in Asiye Nasıl Kurtulur? adlı oyunu ile oyunun uyarlaması olan film Gérard Genette’in anlatıbilim kuramı çerçevesinde incelenecektir. Öncelikle anlatıbilim kuramı üzerinde durulacak ardından her iki eser bu kuram merkezinde irdelenecektir.