Ḫavāṣ-ı Mıḳnaṭıs Üzerine Bir Değerlendirme

Yaradılıştan günümüze insanoğlunun hayatında büyük bir ilgi alanı teşkil eden değerli ve yarı değerli taşlar pek çok bilim dalının araştırma konusu hâline gelmiştir. Antik dönemden itibaren bu alanda eserler verilmeye başlanmıştır. Osmanlı nesrinde özellikle Arapça ve Farsçadan tercüme edilmiş pek çok cevher-nâme vardır. Müstakil cevher-nâmeler incelendiğinde bir kısmının içerisinde “mıknatıs” ile ilgili bölümler oluşturulduğu ve mıknatısın da değerli-yarı değerli taşlar sınıfına dâhil edildiği görülmektedir. Bunun yanında çalışmamıza konu olan eser iki varaklık bir risaledir. 19. yüzyıla ait eserde mıknatıs taşının maddi ve manevi faydaları ile tesirleri anlatılmaktadır. Bu çalışma; Ankara Millî Kütüphane Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu 06 Hk 4327/3 numaralı nüshada yazarı Zeki Ali, müstensihi Şakir Şükrü Uşşakî el-Bursevî olarak verilen Terceme-i Havvas Bibarîye adlı eserin içerisinde bulunan “Ḫavāṣ-ı Mıḳnaṭıs” adlı risale hakkındadır. Çalışma dört bölümde oluşturulmuştur. İlk bölümde eser ve muhtevası hakkında bilgi, ikinci bölümde metnin çeviri yazı biçimi, üçüncü bölümde metnin sadeleştirilmiş biçimi, dördüncü bölümde ise terimler sözlüğü verilmiştir.