Üst Gastrointestinal Sistemin Kostik Madde Yaralanmaları

Kostik madde yaralanmaları, özellikle düşük sağlık hizmetine sahip gelişmekte olan ülkelerde yüksek insidansa sahip ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Kazara veya intihar amaçlı maruziyetler sonucu oluşan bu yaralanmalar, üst gastrointestinal ve solunum yollarında ağır kimyasal yanıklara yol açar. Maddenin ciddiyetini pH, tür ve miktar belirlerken; alkaliler sıvı formda kolay yutulup likefaksiyon nekrozuyla derin dokulara nüfuz eder, asitler ise koagülasyon nekrozu oluşturur. Akut evrede iskemi, mukozal hasar ve perforasyon riski yüksek olup, geç komplikasyonlar arasında disfajiye neden olan striktürler ve özofagus kanseri yer alır. Tanıda endoskopi ilk 12-24 saatte altın standarttır; bilgisayarlı tomografi ve baryumlu grafiler de hasarı değerlendirmede kullanılır. Akut yönetimde kusturma ve lavaj gibi uygulamalardan kaçınılmalı, havayolu açıklığı sağlanarak yaralanma derecesine göre tedavi planlanmalıdır. Grade III yaralanmalarda parenteral beslenme ve antibiyotik desteği gerekir. Darlıkların primer tedavisinde buji veya balon dilatasyonları uygulanırken, dirençli olgularda stent ve cerrahi müdahale zorunludur. Korunmada toplumsal bilinçlenme en etkili yoldur. Caustic injuries present a major global public health concern, with higher incidence rates in developing countries due to lower healthcare standards. Resulting from accidental or suicidal ingestion, these substances cause severe chemical burns in the upper gastrointestinal and respiratory tracts. The severity depends on the pH, type, and volume; while acids lead to coagulation necrosis, alkalis cause liquefaction necrosis, penetrating deeper into tissues. The acute phase involves risks of ischemia, mucosal injury, and perforation, whereas long-term complications include strictures causing dysphagia and esophageal carcinoma. Upper endoscopy remains the gold standard for diagnosis within the first 12-24 hours, while computed tomography and barium studies help evaluate injury depth. Acute management strictly prohibits induced vomiting or gastric lavage, focusing on airway maintenance and stabilization. Patients with Grade III injuries require parenteral nutrition and antibiotics. Endoscopic bougie or balloon dilations are the primary treatment for strictures, but surgery or stenting becomes mandatory in refractory cases. Preventive measures and raising public awareness are the most effective ways to avoid these devastating injuries.