Ebü'l-Hasan Hüsnü el-Üsküdârî'nin Risâle-i Nesemât-ı Rûhâniyye fî vâridâti'l-kalbiyye Adlı Eserinin Vâridât Türü Bağlamında Değerlendirilmesi

Tasavvuf edebiyatında mutasavvıfların kalplerine gaybdan gelen feyz, ilham ve manaları kaleme aldıkları vâridât türü sufilerin manevî tecrübelerini kapsamaktadır. Bu nedenle bu türde yazılan eserlerin tespiti kolay değildir. Bazı eserlerin isimleri müellifleri tarafından “vâridât” olarak belirtilse de içerikleri vâridât türü ile örtüşmemektedir. XX. yüzyıl mutasavvıflarından Ebü’l-Hasan Hüsnü el-Üsküdârî’nin Risâle-i Nesemât-ı Rûhâniyye fî vâridâti’l-kalbiyye adlı eseri bu duruma örnek teşkil etmektedir. Risâle vâridâttan daha çok erkânnâme türünün özelliklerini taşımaktadır. Tarikata yeni giren müritlere Nakşibendî yolunun âdâp ve erkânını öğretmek amacıyla kaleme alınan eserde bey’at, seyr-i sülûk, havâtır, letâif, râbıta, tevhid, telvîn ve temkîn, bir tarikata ve mürşide bağlanmanın gerekliliği, müridin âdâbı gibi tasavvufî meseleler ile müellifin bağlı bulunduğu tarikatların silsileleri yer almaktadır. Kaynaklarda Ebü’l-Hasan Hüsnü el-Üsküdârî’nin eserlerinin isimleri haricinde bir bilgi bulunmamaktadır ve Risâle-i Nesemât-ı Rûhâniyye fî vâridâti’l-kalbiyye ilgili hususi bir çalışma yapılmamıştır. Bu makalede müellifin tüm eserleri yazma nüshalarından yararlanılarak detaylı bir şekilde tanıtılmış; Risâle-i Nesemât-ı Rûhâniyye fî vâridâti’l-kalbiyye’nin genel özellikleri, nüshalarındaki farklılıklar ve muhtevası incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı vâridât olarak zikredilen fakat bu türün özelliklerini taşımayan eserlere örnek göstermek amacıyla Risâle-i Nesemât-ı Rûhâniyye fî vâridâti’l-kalbiyye’yi tanıtmaktır.