FARS VE TÜRK EDEBİYATINDA “HAMSE” GELENEĞİ: ESERDEN ESERE TAŞINAN OLAY VE İMGELER

Bu makalede “hamse” türü Fars ve Türk edebiyatındaki çeşitli biçimleri, imge ve olay örgüsü yönüyle ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Farklı yazarlar tarafından yazılmış bu türdeki eserler karşılaştırılmaktadır. Beş bölümlü bir eser olan Hamse; yazma gelenekleri, olayların benzerlikleri ve farklılıkları bakımından analiz edilmektedir. Aslen Fars edebiyatında oluşan bu türe karşı Ali Şîr Nevâî’nin tutumu ve bir yanıt olarak yazılmış "Hamse" şiiri hakkındaki görüşü ifade edilmektedir. Eserin içeriğinde imgelerin ve olay örgülerinin rolü ve sanatsal türün özellikleri incelenmektedir. Makalede ayrıca "Hamse" yazma geleneği ve bu geleneği sürdüren yazarlar da ele alınıyor. Gelenek ortaya çıktıktan sonra onu devam ettirebilmek için bazı kurallar oluşturulmuştur. “Hamse”nin bütün yazarları buna uymalıdır. Yani içindeki konu ve imgeler sistemi, asıl anlam ve içerik korundu mu, yoksa asıl içeriğe aykırı şekilde yazılmış eserler mi incelendi ve "Hamse" yazım kuralları belirlendi. Ayrıca beş kitaptan oluşan destanda yer alan eserlerin teorik olarak da incelenmesi ve araştırılması yapılmıştır. Edebiyatta beş kitaptan oluşan bir eserin yazım tarihi de ele alındı. Tüm destanlarda kişiler korunmuştur ancak Fars ve Türk edebiyatlarının edebî ve sanat yönlerine göre konu ve olaylar farklılık göstermektedir. Bu, iki milletin bu tür eserlerinin karşılaştırılması ve benzerlik ve farklılıklarının incelenmesi yoluyla yapılır.