CAM ASANSÖR (CAM YÜRÜYEN MERDİVEN), TOKENİZM, ÇİFTE AÇMAZ, CAM LABİRENT, CAM DUVAR VE CAM UÇURUM ÖLÇEKLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği kadınların politik, ekonomik, sosyal, kültürel alanlarda haklarını kullanmalarını ve bunlardan yararlanmalarını engelleyen cinsiyete dayalı bir ayrımı ifade etmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin şirketlere yansımasında sosyolojik (toplumsal cinsiyet ve feminist) ve ekonomik (işgücü piyasası) kuramlar bağlamında cam asansör (cam yürüyen merdiven), tokenizm, çifte açmaz, cam labirent, cam duvar ve cam uçurum gibi kariyer engelleri kavramları kullanılmaktadır. Yazında şirketlerdeki bu toplumsal cinsiyet eşitsizliği kavramlarını ölçecek bir ölçek ihtiyacı göze çarptığı için, bu araştırmanın temel amacı şirketlerde toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle ilgili bu kavramları ölçecek ölçüm aletleri geliştirmektir. Ölçek geliştirmede Hinkin (1995), Erkuş (2012), Cohen & Swerdlik (2013), Karakoç & Dönmez (2014), Şahin & Boztunç Öztürk (2018) ve Ulaş & Kızıldağ (2019) kriterleri dikkate alınmıştır. Ölçek geliştirme aşamaları dört ayrı çalışma grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Birinci çalışma yazın incelenerek oluşturulan 40 ifadeli ölçeğin Lawshe (1975) tekniğine göre kapsam geçerliliğini incelemek üzere 15 uzman üzerinde yapılmıştır. İkinci çalışma bankacılık sektöründe 20 kişiye yapılan pilot uygulamadır. Üçüncü çalışmada 117 örneklem üzerinde ölçeğin yapısını belirlemek üzere açıklayıcı faktör analizileri (AFA) ve güvenilirlikler test edilmiştir. Dördüncü çalışmada ise 234 örneklem üzerinde ölçeğin yapısını doğrulamak üzere doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapılmıştır. Farklı örneklem ve illerdeki banka çalışanlarından kolayda örnekleme yoluyla anketler toplanmıştır. Bulgulara göre ölçek geliştirme aşamaları takip edilerek toplamda 35 ifadeli 6 ölçek geliştirilmiştir. Cam asansör (cam yürüyen merdiven) 5, tokenizm 6, çifte açmaz 7, cam labirent 5, cam duvar 6 ve cam uçurum 6 maddeli ve bağımsız ölçeklerdir. Sonuçta geliştirilen ölçeklerin, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin şirketlere yansıması üzerine farklı akademik araştırmalar yapılmasına öncü olacağı ve uygulamada kadın yönetici temsiliyetinin artmasına katkı sağlayacağı belirtilmiş ve gelecek çalışmalar için öneriler getirilmiştir.