Human Understanding of Ismail Hakki Tonguç Within The Context Of Humanist Education Approach

Bu makalede 19. yüzyıl Türk düşünür ve uygulamacısı İsmail Hakkı Tonguç’un, Avrupa’da yükselişe geçen Hümanist Eğitim Yaklaşımını Cumhuriyet dönemi koşullarında nasıl yorumladığı ve eğitim uygulamalarında nasıl ortaya koyduğu, düşünürün kendi fikirlerinden hareketle tartışılması amaçlanmıştır. Ayrıca Tonguç’un uygulamalarındaki başarısının, onun insan anlayışı ve insana olan yaklaşımının hümanist eğitim ilkeleri açısından doğurgaları (içerimleri) değerlendirilmeye çalışılmıştır. Antik Yunan’dan günümüze uzanan ve evreni insanın merkezi konumuna alan hümanizm anlayışı, Rönesans’ta etkilerini göstermiş, Aydınlanma döneminin kapısını aralamıştır. Dolayısıyla modern Avrupa kültürünün temelini oluşturan Hümanizm, geniş kapsamlı bir kültür hareketi olmuştur. Kültürün yükselmesine bağlı olarak bilimde, sanatta ve eğitimde aynı zamanda ilerlemeler kaydedilmiştir. Eğitim ülküsü ve eğitim programları yeniden düzenlemiş, bireyin gelişmesinin ve yetkinleşmesinin önü açılmıştır. Avrupa’da bunlar gerçekleşirken henüz kurulan Türkiye’de eğitim reformlarına başlanmıştır. Gerçekleştirilmesi hedeflenen reformlar çerçevesinde eğitimde izlenecek yöntem belirlenmeye çalışılmıştır. Eğitimde atılacak adımlar için kilit bir konumda bulunan Tonguç’un eğitim uygulamaları incelendiğinde hümanist eğitim ilkelerinin Batıdan alındığı şekliyle birebir uygulamadığı; Türk insanının doğasını, duygusal yapısını, yerel özelliklerini, adetlerini, töresini, çevre koşullarını, toplumsal olarak gereken ihtiyaçlarını gözlemleyip, yapılması gereken adımları belirledikten sonra titizlikle uygulamaya koyduğu anlaşılmıştır. Bu anlamda Tonguç’un, Hümanist eğitimi anlayışını Türk insanının kültürel yapısına uygun olarak yorumlayarak fikirlerini hayata geçirdiği anlaşılmıştır. Çalışmaları sonucunda elde edilen başarı dünyaya örnek olmuştur. Başarısının altında yatan faktörlerin dönemin insanının gereksinimlerine ilişkin yaptığı doğru değerlendirmenin sonucu olduğu düşünülmektedir.