Kultura, samokształcenie i tworzenie wspólnoty. Ideał kształcenia z perspektywy intelektualnej historii społecznej skłonności człowieka

W artykule przedstawiono przegląd historii pojęcia kształcenia (niem. Bildung) w oparciu o prace Hansa-Georga Gadamera, György’ego Márkusa, Raymonda Geussa i Georga G. Iggersa. Z długich dziejów tego pojęcia wybrano trzy odrębne momenty. Najpierw omówiono rzymską koncepcję kultury, następnie naszkicowano chrześcijańskie, średniowieczne poglądy na formację, by wreszcie przedstawić chrześcijańsko-humanistyczne i oświeceniowe zastosowanie pojęcia kształcenia (głównie w okresach renesansu oraz brytyjskiego i francuskiego oświecenia). Na koniec zaprezentowano prawdopodobnie najlepiej znaną konceptualizację ideału kształcenia, zawartą w myśli Wilhelma von Humboldta. W tym kontekście najważniejsze wydają się kwestie, w jaki sposób pogodzić indywidualne i wspólnotowe poczucie tożsamości jednostki oraz jaki związek zachodzi między jej światem wewnętrznym a zewnętrznym światem działającego podmiotu.