HİTİT DEVLETİ’NDE SAYGI: DİLSEL İFADELER VE DAVRANIŞSAL GÖSTERGELER

MÖ. 17. yy. ve 12 yy. arasında Anadolu ve Eski Yakındoğu’nun bir kısmında yaşamış olan Hitit Devleti’nde saygı, iç içe geçmiş birden fazla anlamı barındıran, dinamik bir davranıştır. Hitit metinlerinde saygı kavramı, saygı dili ve saygı göstergelerine ilişkin bilgiler tespit edilmiştir. Hititlerde saygı, dini ve manevi değerleri oluşturan sevgi, sadakat, bağlılık anlamının yanı sıra korku duygusunun hâkim olduğu kurallardır. Bu bağlamda, Hititçe çivi yazılı belgelerin yazılışında, hitaplarda ve etkinliklerde saygı kuralları uygulanmıştır. Hititler, saygı kurallarını benimsemek ve göstergeleştirmek, farklı etnik kökenden ve inançtan insanları bir arada tutmak amacıyla sembolik saygı eylemlerinde bulunmuşlardır. Sözsüz iletişimde kullanılan bu saygı göstergeleri; ayağa kalkmak, eğilmek, diz çökmek, dua jesti, kralın yakınında oturmak gibi davranış kalıplarıdır. Bu çalışmada, Hititçe çivi yazılı belgelerdeki saygı teriminden yola çıkarak, Hitit Devleti’nin saygı anlayışı ortaya koyulacaktır. Hitit mektuplarında, antlaşmalarında, dualarında, ritüellerinde ve tarihi metinlerinde saygı dilinin varlığı, saygı dilinde kullanılan kalıplaşmış ifadeler belirtilecektir. Hitit saygı göstergelerinin önemi ve kanıksanmış saygı davranışları incelenecektir.