Non-dipper ve dipper normotansif bireylerede SCORE kardiyovasküler risk puanlama sisteminin değerlendirilmesi

Amaç: Klinik kan basıncı (KB) ölçümü ile karşılaştırıldığında 24-saatlik ambulatuar kan basıncı izlenmesi ile (AKBİ), hipertansiyon (HT) şiddeti, gün içi kan basıncının (KB)  değişkenliği ve 24 saatlik terapötik etkinliği değerlendirmede belirgin avantaj elde edilmiştir. Normotansif veya komplike olmayan esansiyel HT’li birçok kimsede sistolik (SKB) ve diyastolik KB (DKB) gece uykusu sırasında en düşük seviyelere iner, en yüksek değere sabah ulaşır ve gün içinde yavaş bir azalma gösterir. KB’nin uyku süresi boyunca gündüz ölçümlerine göre  % 10'dan fazla azalması sirkadiyen değişimin olduğunu gösterir. Bu günlük değişimin bulunması normal bir bulgu olan dipper KB paterni olarak tanımlanırken, olmaması ise non-dipper olarak tanımlanır. Non-dipper KB uç organ hasarı ve ölümcül - ölümcül olmayan kardiyovasküler hastalıklarla (KVH) anlamlı şekilde ilişkili olduğu gösterilmiştir. Çok sayıda AKBİ çalışmasında sadece hipertansif hastalarda değil, normotansif bireylerde de non-dipper KB uç organ hasarı ve ölümcül ve ölümcül olmayan KV olaylarla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Kardiyovasküler (KV) olay riskinde artış bulunan bireylerde sistematik KV risk değerlendirmesi önerilir. SCORE risk sistemi, ilk ölümcül aterosklerotik olayın 10 yıllık riskini değerlendirir. Bu çalışmanın amacı normotansif  bireylerde non-dipper KB ile SCORE risk sistemi arasındaki bir ilişki olup olmadığının araştırılmasıdır. Yöntemler: Bu çalışmada, normotansif olan ardışık 100 kişi prospektif olarak değerlendirildi. Bu kişilerden 52 tanesi normotansif non-dipper grubunda ve 48 tanesi normotansif dipper grubundaydı.  Non-dipper ve dipper hasta grupları 24 saatlik ambulatuar kan basıncı izlemine (AKBİ) göre belirlendi. SCORE sistemine göre yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, sistolik kan basıncı (SKB) total kolesterol (TK) ve HDL kolesterol gibi risk faktörleri kullanılarak 10 yıllık ölümcül KV olay riski hesaplandı. Bulgular: Non dipper normotansif çalışma grubunda SCORE risk sistemi anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0.005). Ayrıca LDL ve TK değerleri non dipper HT’li hasta grubunda anlamlı olarak daha yükseti. Kreatinin klirensi ise dipper normotansif çalışma grubunda daha yüksek saptandı. Diğer demografik, klinik ve laboratuvar parametreler iki grup arasında benzerdi. AKBİ’de ise gece SKB ve DKB anlamlı olarak non-dipper normotansif çalışma grubunda yüksek saptandı (p<0.001). SCORE risk oranı ile gündüz-gece SKB değişim oranı arasında orta derecede olmasına rağmen anlamlı negatif korelasyon, gündüz-gece DKB değişim oranı ile ise zayıf ama anlamlı negatif korelasyon izlendi (r = 0.-386, p < 0.001; r = -0.294, p=0.004; sırasıyla) Sonuç: Bu çalışmada ilk defa non-dipper HT ile SCORE risk sistemi arasında önemli bir ilişki olduğu gösterilmiştir. SCORE risk sistemi ile hesaplanan 10 yıllık fatal KV olay ihtimalinin non dipper hasta grubunda daha yüksek saptanması, normotansif bireylerinde AKBİ ile takibinin önemini ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, non-dipper HT, SCORE risk sisteminin içinde ek bir risk faktörü olması açısından değerlendirilebilir. Bunun için prospektif ve daha çok hasta üzerinde yapılan uzun dönemli takip çalışmalarına ihtiyaç vardır.