Changes in the sand area around the Darkhadiin Khotgor from 1985 to 2022

This research investigates the spatial and temporal changes in sand-covered areas within the Darkhadiin Khotgor, located in west of Khovsgol lake, using landsat image from 1985 to 2022. The study utilizes 30-meter resolution Landsat satellite data in ArcGIS software.  For sand detection and analysis used the Normalized Difference Sand Index (NDSI). According to the results shows that the sand area105 km2 in 1985 but in 1995 to 93 km² it decresead by 12km2. But sharply increased to 125 km² in 2005 an expansion of 32 km². Although a declining trend was observed between 2015 and 2022, the overall sand area increased by 18 km² over the 30-year period. This expansion is attributed to long-term climate change and anthropogenic influences, indicating that desertification is intensifying even in the traditionally humid Khangai region of Mongolia. In terms of the proportion of sand area relative to the total land area of the Darkhadiin khotgor, it was slightly below 2% in 1985, increased to 2.02% in 1995, and reached a peak of 2.73% by 2022. The growing extent of sand-covered land highlights the impact of climate variability and human activities, suggesting potential threats to regional ecological stability. Therefore, it is crucial to implement mitigation strategies in areas prone to sand encroachment, such as introducing sand movement control technologies, establishing protective forest belts, and raising awareness among local communities through outreach and recommendations. Climate change is a global phenomenon, but its manifestations and impacts vary significantly across different regions. Дархадын хотгор орчмын элсэн талбайн өөрчлөлт ХУРААНГУЙ: Энэхүү судалгааны ажил нь Хөвсгөл нуурын баруун хэсэгт орших Дархадын хотгор орчмын элсэн талбайн орон зайн болон хугацааны өөрчлөлтийг 1985–2022 оны хооронд хиймэл дагуулын мэдээ ашиглан тодорхойлох зорилготой юм. Судалгаанд Landsat хиймэл дагуулын 30 метрийн нарийвчлалтай өгөгдөл, ArcGIS орон зайн шинжилгээний программ хангамж, мөн элсний ялгаврын нормчилсон индекс (NDSI) ашиглагдсан. Анализын үр дүнгээс харахад 1985 онд 105 км² байсан элсэн талбай 1995 онд 93 км² болж буурсан боловч 2005 онд 125 км² болж огцом нэмэгдсэн байна. 2015–2022 оны хооронд талбайн хэмжээ буурсан хандлагатай байсан ч нийт 30 жилийн хугацаанд 18 км²-ээр нэмэгдсэн. Энэ нь олон жилийн уур амьсгалын өөрчлөлт болон хүний үйл ажиллагааны нөлөөгөөр элсний тархалт нэмэгдэж байгааг илтгэж байна. Судалгааны үр дүн нь Монгол орны Хангайн бүс нутагт ч цөлжилтийн үйл явц эрчимжиж байгааг харуулж байна. Элсэн талбайн нийт газар нутгийн эзлэх хувийг авч үзвэл 1985 онд 2%-иас бага байсан бол 1995 онд 2.02%, 2022 онд хамгийн өндөр үзүүлэлт болох 2.73%-д хүрсэн байна. Элсний тархалтын нэмэгдэл нь уур амьсгалын өөрчлөлт болон хүний хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр үүсэж, цаашид бүс нутгийн экологийн тэнцвэрт байдалд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэйг анхааруулж байна. Иймд шинээр элсжих хандлагатай бүс нутагт элсний нүүлт хөдөлгөөнийг сааруулах технологи нэвтрүүлэх, ойн зурвас байгуулах, орон нутгийн иргэдэд мэдээлэл түгээх, зөвлөмж хүргүүлэх зэрэг арга хэмжээг хэрэгжүүлэх нь нэн чухал юм. Уур амьсгалын өөрчлөлт нь дэлхийн хэмжээнд өргөн хүрээтэй явагдаж байгаа бөгөөд түүний илрэл, нөлөөлөл нь бүс нутгийн онцлогоос хамааран харилцан адилгүй байдаг. Түлхүүр үгс: Элсний тархалт, Элсэн талбайн өөрчлөлт, Дархадын хотгор, Ландсат