Desertification and land degradation problems in soums in different natural regions of Mongolia

Desertification and land degradation represent some of the most pressing and complex environmental challenges facing Mongolia today. According to desertification assessments, approximately 77.8% of the country’s total territory shows signs of land degradation to varying degrees. The manifestation of desertification and degradation differs across natural zones and is influenced by multiple factors, including climate change, human activity, overgrazing, and water scarcity. For instance, in the forest steppe zone, major contributors include deforestation, intensive agriculture, and pasture overload; in the dry steppe zone, vegetation cover reduction and overgrazing are prevalent; while in the desert steppe, increasing wind erosion and sand movement, along with deteriorating vegetation, are common indicators.This study investigates the changes in land cover associated with drought, desertification, and land degradation between 1985 to 2022 in three representative soums across Mongolia’s forest steppe, dry steppe, and desert steppe zones. The research methodology was developed in accordance with international standards and adapted to the specific environmental context of Mongolia. It integrates satellite remote sensing data, ground-based observations, and socio-economic indicators to conduct spatiotemporal analysis. Key indicators used in the assessment include drought intensity and frequency, wind and water erosion, vegetation cover change, and the population and livestock density. The results reveal significant spatial disparities in land degradation across the studied regions. The case studies of Orkhon soum (Darkhan-Uul province), Rashaant soum (Bulgan province), and Govi-Sumber aimag highlight strong interrelations between drought variability, land cover change, vegetation degradation, socio-economic factors, and overall land degradation. The findings show that 83.9% of Orkhon soum, 49.8%, of Rashaant soum, and 99.02% of Govi-Sumber aimag have been affected to varying degrees by fluctuating and desertification and land degradation to some extent. This research is significant in that it focuses on the soum level representing localized areas within distinct ecological zones offering valuable insights for targeted policy and land management interventions. Since implementation of mitigation strategies at the soum level falls under a single administrative authority, the potential for effective decision-making and action is considerably enhanced. Монгол орны байгалийн ялгаатай бүсүүд дэх сумдын цөлжилт, газрын доройтлын асуудал ХУРААНГУЙ:  Монгол улсад өнөөдөр хамгийн ноцтойгоор илэрч байгаа хүрээлэн буй орчны асуудлуудын нэг нь цөлжилт ба газрын доройтол юм. Цөлжилтийн үнэлгээгээр нийт нутаг дэвсгэрийн ойролцоогоор 77.8 хувьд ямар нэг хэмжээгээр газрын доройтол илэрч байна. Иймээс цөлжилт газрын доройтол нь байгалийн бүсүүдэд харилцан адилгүй бөгөөд уур амьсгалын өөрчлөлт болон хүний үйл ажиллагаа, мал аж ахуйн хэт ачаалал, усны хомсдол зэрэг олон хүчин зүйлээс шалтгаалж ялгаатай шинжээр илэрч байна. Жишээ нь хангайн бүсэд газар тариалан, ойн хомсдол, бэлчээрийн ачаалал их байхад хээрийн бүсэд ургамлан нөмрөг багсаж, бэлчээрийн даац хэтрэх, говийн бүсэд салхи шуурганы давтамж нэмэгдэж элсний нүүлт нэмэгдэх ургамлан нөмрөг муудах гэх мэт олон шинжээр илэрч байна. Энэхүү судалгаа нь Монгол орны байгалийн бүсүүд болох ойт хээр, хуурай хээр, цөлөрхөг хээрийн бүсийг төлөөлүүлэн 3 сумдын газар нутгийн 1985-2022 оны хоорондох ган, цөлжилт ба газрын доройтол газрын бүрхэвчийн өөрчлөлтийг судалж дүн шинжилгээ хийв. Судалгааны арга зүйг олон улсын стандартын дагуу Монгол орны онцлогт тохируулан боловсруулж, хиймэл дагуулын болон газрын мэдээлэл, нийгэм эдийн засгийн үзүүлэлт дээр үндэслэн цаг хугацаа, орон зайн дүн шинжилгээг хийсэн. Үнэлгээнд гангийн эрчим, давтамж, салхи усаар элэгдэх хөрсний эвдрэл, ургамлын бүрхэвчийн өөрчлөлт, хүн ам болон малын нягтшил зэрэг олон үзүүлэлтүүд багтсан. Судалгааны үр дүнд газрын доройтол бүс нутгийн хэмжээнд эрс ялгаатай байгааг харуулж байна. Дархан-Уул аймгийн Орхон сум, Булган аймгийн Рашаант сум, Говьсүмбэр аймгийн жишээ судалгаанууд нь гангийн хэлбэлзэл, газрын бүрхэвчийн өөрчлөлт болон ургамлан бүрхэвч, нийгэм эдийн засгийн үзүүлэлтүүд, газрын доройтол хоорондын хүчтэй уялдаа холбоог илэрхийлж байна. Нэгдсэн үр дүнгээр Орхон сумын нийт нутаг дэвсгэрийн 83.9%, Рашаант сумын 49.8%, Говьсүмбэр аймаг 99.02% тус бүр ямар нэг хэмжээгээр хэлбэлзэлтэй буюу цөлжилт газрын доройтол илэрсэн байна. Энэхүү судалгааны ажил нь Монгол орны хэмжээнд бус сумын түвшинд бүр тодруулбал ялгаатай бүсүүдэд нэг нэг сумын хэмжээнд авч судалснаараа ач холбогдолтой. Тус судалгааны үр дүнгээс хамаарч авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээ нь сумын түвшинд учраас өөрөөр хэлбэл Монгол орны засаг захиргааны нэгжийн хувьд нэг удирдлагатай учир шийдвэр гаргах, хэрэгжүүлэх боломж өндөр юм. Түлхүүр үг: Цөлжилт, Газрын доройтол, NDVI, Ган