MOHAMMAD B. SALIH AL-KARABISI AND HIS WORK AL-FURUK

Bu makalede Muhammed b. Salih el-Kerâbîsî es-Semerkandî ve Kitâbu’l-Furûk isimli eseri incelenecektir. Kerâbîsî, hicri III. yüzyılın sonu ve IV. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olan fıkıh âlimlerinden olup Hanefî mezhebine mensuptur. Kitâbu’l-Furûk isimli eseri ise furûk ilminin ilk eserlerindendir. Bu eserin alana dair telif edilen ve kendi içerisinde bir sistematiği olan ilk eserlerden olması çalışmanın önemini daha da arttırmaktadır. Aynı zamanda kendinden sonra yaşamış fıkıh âlimlerinin çalışmalarına da büyük ölçüde kaynaklık etmiştir. Furûk ilmi fıkhın dış görünüş bakımından birbirine benzeyen, ancak hüküm ve hukuki değerlendirme açısından farklı olan veya şekil itibariyle farklı oldukları halde aynı hükme tabi olan meselelerini konu edinen bir ilim dalıdır. Kitâbu’l-Furûk isimli eser ez-Zehrânî tarafından tahkik edilmiş olup bu eseri ilim dünyasına kazandırma ve bu makaleye kaynak olma açısından çok değerli bir çalışmadır. Bu çalışmada öncelikli olarak Kerâbîsî’nin hayatı ve ilmî şahsiyeti ele alınmıştır. Bunu takiben furûk ilmi hakkında bilgi verilmiş olup furûk alanında yazılmış olan diğer mezheplerdeki kitaplar da belirtilmiştir. Orijinal metni Arapça olan Kitâbu’l-Furûk isimli eserin fıkıh literatüründeki yeri ve öneminden bahsedilmiştir. Müellifin konuları işleyiş metodu ve konuları işleyiş sırası hakkında bilgiler verilmiştir. Müellifin furûk ilmine dair bir meseleyi nasıl ele aldığını göstermek adına de birkaç bölüm tercüme edilmiştir. Böylece alana dair yapılacak olan diğer akademik çalışmalara da katkı sağlanması hedeflenmiştir.