MEHMET AKİF ERSOY VE MUHAMMED İKBAL’DE DİNAMİK ULÛHİYET ANLAYIŞI VE HAREKET PRENSİBİ

Bu çalışmada, yaşadıkları dönemin dinî-toplumsal problemlerini tespitle yetinmeyerek çözüm arayışında olan iki düşünürün ulûhiyet anlayışları ve topluma dinamizm kazandırma anlamında oldukça etkili olduğu görülen hareket prensipleri üzerinde durulmuştur. Allah’ın yaratıcı vasfını ifade eden çeşitli Kur’an kavramlarına yer vererek Allah’ın hiç durmadan, sürekli olarak yaratma faaliyetine devam ettiğine dikkat çeken Mehmet Akif Ersoy ve Muhammed İkbal, bu kavramlarla oluşturdukları dinamik ulûhiyet anlayışlarının bir uzantısı olarak sürekli faaliyeti, çalışma ve hareketi tavsiye etmektedirler. İkbal ve Akif’in nazarında insanı diğer varlıklardan ayıran en önemli özelliklerinden biri üretebilme kabiliyetidir. İnsanı değerli kılan onun yaratıcılık özelliğidir. Sürekli faaliyet ve dinamizme ağırlık veren İkbal’in inanmış insanı, tıpkı Akif’te olduğu gibi dünya işlerine de son derece önem vermektedir. Toplumu adeta bir yok oluşa sürükleyen her türlü tembellik ve miskinlik her iki şair düşünür tarafından şiddetle eleştirilmektedir.