İRƏVAN QUBERNİYASININ YARADILMASI

Məqalədə 1849-cu ildən 1917-ci ilə kimi çar Rusiyasının tərkibində quberniya inzibati vahidi olan, Qərbi Azərbaycan torpaqlarını əhatə edən İrəvan quberniyasının tarixi araşdırılır. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, İrəvan quberniyasının yerləşdiyi ərazilər tarixi Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsi olub, çar Rusiyası Azərbaycanın şimal torpaqlarını işğal edib ərazisinə qatdıqdan sonra keçmiş İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının ərazisində 1849-cu il iyunun 9-da İrəvan quberniyasını yaradıb. Şimali Azərbaycanda başlayan Rusiya işğalı təkcə Azərbaycanın inzibati-ərazi quruluşunu dəyişdirməmişdi, eyni zamanda bölgənin etnik mənzərəsi də dəyişdirilmişdi. 1828-ci ildən başlayaraq ermənilərin bölgəyə kütləvi köçürülmələri nəticəsində Azərbaycan türklərinin say üstünlüyü tədricən gəlmələrin xeyrinə zorla dəyişdirilmiş, 1918-ci ildə isə Qərbi Azərbaycan ərazilərində Ermənistan adlı dövlət yaradılmışdı. Bütün bunlar haqqında məqalədə çar Rusiyası dövrünün zəngin mənbələri üzrə araşdırılaraq tarixi həqiqətlər üzə çıxarılır.