Persian Language History and Ancient Persian Religious Texts

Bu çalışmanın konusu, Fars dilinin tarihi ve eski Farsça metinlerin edebî ve dinî içerikleridir. Bu çalışmada konu ile ilgili Türkçe, Farsça, Arapça ve İngilizce çalışmalar incelenmiş ve yorumlanmıştır. Çalışmanın amacı, edebî ve dinî açıdan köklü bir medeniyete sahip olan İran'ın dil tarihine ışık tutmak ve bu medeniyetten geriye kalan eserlerdeki dil-din ilişkisini ortaya koymaktır. Bu bağlamda İran dilleri eski, orta ve yeni olmak üzere üç dönemde incelenmiştir. Eski dönemden eserleri geride kalmış olan Avestaca ve Eski Farsça dilleri ele alınmış ve bu bağlamda Zerdüştîlerin kutsal kitabı Avesta ve Eski Farsça taş yazmalarının dili ve içeriğine ışık tutulmuştur. Orta dönemde ise Sasani dönemine ait Pehlevîce eserler merkeze alınmıştır. Yeni dönemde sadece dönemin dili üzerinde durulmuş ve bu döneme ait eserlerin çok sayıda olması nedeniyle içerikleri çalışmanın dışında tutulmuştur. Pehlevîce dışında İran dil-din tarihinde önemli bir yere sahip olan Soğdca, Belhçe, Sakaca ve Harezmce gibi dillere ve bu dillerden geriye kalan sınırlı sayıdaki eserlere dikkat çekilmiştir. Orta dönemde ayrıca Maniheistlerin dinî ve edebî faaliyetleri de özetlenmiştir. Bu çalışma sonucunda İran dillerinin günümüz Farsçasına ulaşana kadar devam eden tarihsel süreçte geçirdiği aşamalar ortaya konmuş, eski çağlardan geride kalan dinî ve seküler metinler tespit edilmiş, bu metinlerin içeriklerine kısaca değinilmiş ve bazen bu eserlerin içerikleri, verdikleri mesajların anlaşılmasına katkı sağlayacak şekilde yorumlanmıştır.