The Relationship of Turkish Religious Music with the History of Islam

Bilim disiplinlerinin pek çoğu tarihi verilerden, dolaylı ya da dolaysız bir şekilde faydalanabilmektedir. Disiplinler arası etkileşimin sonucu olarak Türk Din Mûsikîsi bilim dalı, yazınsal tarihi verilerden oluşan Hz. Peygamber’in sözleri ve İslam tarihi kaynaklarından faydalanmıştır. Buna ek olarak şifâhî bilgiler ve hâfızadan hâfızaya aktarılan melodik yapılar da Türk Din Mûsikîsi repertuarını belirlemiştir. İslam Tarihi kaynakları doğrudan mûsikî ile alakalı bilgi vermekle beraber İslam Tarihinde cereyan eden olaylar ve bu tarihî vakalarda gelişen sözlü verilerin içerisinde yer alan bilgiler ile Türk Din Mûsikîsine atıfta bulunabilmektedir. Tarihî verilere bu anlamda bakıldığı zaman Türk Din Mûsikîsi’nin tarihî oluşumu ve gelişimi hakkında daha fazla bilgi elde edilebilir. Türk Din Mûsikîsi’nin en önemli formlarından olan ezân hâdisesi Hz. Peygamber’in hadislerinde ve İslam tarihi kaynaklarında âşikâr olmasına rağmen, salâ formu net bir şekilde mevcut değildir. Ancak eldeki verilerden salâ gibi diğer formların da temelinin o döneme dayandığı ortaya çıkmaktadır. Bu makale birkaç örnek ile bu konuyu ele almaktadır. Bununla beraber bu makale mûsikîşinasların ya da alanda çalışan kişilerin hayat hikâyeleri, ortaya koydukları kuramlar, yaşadıkları dönemler ile ilgili yapılan çalışmaların, toplumların kültürel ortamlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunulmasına da yardımcı olabilir. Dolayısıyla Dinî mûsikî araştırmacısı İslam tarihinden ne kadar faydalanıyorsa İslam tarihi araştırmacısı da dinî mûsikî alanından kendisine bir o kadar faydalı malzeme çıkarabilir.