Muhammed Hüseyin Tabâtabâî ve el-Mîzân Tefsîri

Bu çalışmada Fars medeniyetinin çağdaş dönemde yetiştirdiği büyük müfessirlerden biri olan Allâme Muhammed Hüseyin Tabâtabâî’nin hayatı ve en başta gelen eseri olan el-Mîzân fî Tefsîri’l-Kur’ân adlı tefsiri ele alınacaktır. Tabâtabâî, tefsir, sosyoloji ve felsefe eserleri ile ilim dünyasına büyük katkılar sağlamış bir âlimdir. O, yaşadığı dönemde ilme olan düşkünlüğü, gelenekçi İran uleması ile verdiği mücadeleleri ve geleneği akıl süzgecinden geçirip ele alması ile tanınmaktadır. Başta İran uleması olmak üzere bütün İslâm düşüncesine, tefsirin, çağın ilimleri ve insanların ihtiyaçları dikkate alınmak kaydı ile yeniden ifade edilmesi gerektiği yönünde çalışmalar yapmıştır. Tabâtabâî’nin tefsiri, âyetlerin ele alınması ve hadislerle açıklanması kısmında Sünnî-Şiî irfanının mecz edildiği, Şiî gelenekte Kur’an tefsirinin mezhep taassubuna kurban edilmeden açıklandığı en insaflı çalışmaların başında gelmektedir. Tabâtabâî’nin, hidayet merkezli tefsir anlayışı ve Kur’an’ın herkes tarafından anlaşılabileceği düşüncesi, aynı zamanda Tabâtabâî’nin tefsir metodunu, Kur’an tefsiri ile neyi hedeflediğini, ilmî çalışmalarının bütün mahiyetini ve boyutunu da ortaya koymaktadır. Bu makale, Tabâtabâî’nin hayatını, el-Mîzân tefsirini; yazılış amacı, kaynakları, mahiyeti ve metodunu ile birlikte tanıtmayı amaçlamaktadır.