Türk-Amerikan İlişkilerinde Bir Kriz Vesilesi: Burdur Amerikan Koleji

1820 yılı itibariyle Anadolu’daki faaliyetlerine başlayan Board Cemiyeti misyonerleri, çalışmalarında İzmir istasyonunu aktif bir şekilde kullanmışlardır. İzmir istasyonuna bağlı bir dış istasyon olarak 1882 yılında kurulan Burdur istasyonunda görevli misyonerler de faaliyetlerini genişletmek maksadıyla 1891 yılında bir kolej binası inşaatına başlamışlardır. İzmir istasyonu sorumlusu Mösyö Lymann Bartlett tarafından bizzat yürütülen kolej inşaatı, ilk etapta Burdur’daki yerel yöneticiler tarafından durdurulmuştur. İnşaatın yeniden başlaması kararının ardından bu defa da Burdur’daki Rum ve Ermeni cemaat mensupları inşaatı yakmıştır. İnşaatın yakılması üzerine olay yerel bürokrasinin konusu olmaktan çıkmış ve İstanbul’daki Amerikan konsolosluğu tarafından bizzat takip edilmiştir. Osmanlı Devleti’nden tazminat talep eden Amerikan yetkililer sorunun kendi istekleri doğrultusunda çözülmesi amacıyla Osmanlı karasularına gambot göndermeyi dahi dile getirmiştir. İstanbul’daki Amerikan konsolosluğunun bizzat ilgilendiği olayda Osmanlı Devleti, konunun aydınlatılması için hukuki bir süreç başlatmış ve failleri cezalandırmıştır. Öte yandan yangın dolayısıyla ortaya çıkan maddi hasar da kabul edilmiş ve ilgili kişilere tazminat ödenmiştir. Yaşanan krizin ardından yeniden inşa edilen Burdur Amerikan Koleji, 1894 yılında ruhsatlandırılıp faaliyete geçirilmiştir. İlerleyen zamanlarda da varlığını sürdüren kolejin 1914 yılında da faaliyetlerini sürdürdüğü görülmektedir. Bu çalışmada Burdur’da uzun yıllar faaliyette bulunan Board Cemiyeti’ne bağlı kolejiin kuruluş aşamasında cereyan eden olaylar ve Osmanlı Amerikan ilişkilerine yansımaları birincil kaynaklar ışığında incelenmiştir.