Deteriorations and Restoration Works on the Building Elements of the Zile Ulu Mosque

Tokat kentinin 70 km batısında bulunan Zile ilçesinin, doğusunda Turhal ilçesi, güneyinde Artova ilçesi, batısında Yozgat ilinin Çekerek ilçesi, kuzeyinde ise Amasya ili yer almaktadır. Zile Tokat’ın büyük ilçelerinden biridir. Yüzölçümü 1512 km2 olan ilçenin rakımı 710 metredir. Yerleşme ovanın orta yerinde yükselen bir höyüğün çevresinde kurulmuştur. Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden biridir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’ne göre “1643” yılında burada halı ve kilim dokumacılığının ileri gitmesinden dolayı şehrin bu adı aldığı belirtilmektedir (https://zileturizm.com, 2022). Zile tarihsel ve kültürel miras yönünden oldukça zengin bir kent merkezidir. Bu taşınmaz kültürel miras daha çok geleneksel kent dokusu üzerinde konumlanmıştır. Geleneksel kent dokusu üzerinde konumlanmış yapılardan birisi de camilerdir. Yapılar genel olarak Osmanlı Devletinin 18 ve 19. yüzyılda inşa edilmiştir. Camiler mimari ve bezeme açısından Türk İslam geleneğinin kültür ve sanat ortamını yansıtmaktadır. Zile Ulu Camisi ilçe merkezinde yer almış olup mimari ve bezeme yönünden Erken Dönem Osmanlı Mimarisi ile benzerlik göstermektedir. Caminin yapı elemanları üzerinde geç dönemde birtakım sorunlar meydana gelmiştir. Bu sorunlara karşı çeşitli müdahaleler yapılmıştır. Onarımların en kapsamlısı 2010 yılında uygulanmıştır. Çalışmada çizimler gerekli kurum, kuruluş ve kişilerin arşivlerinden alınmıştır. Yapının görselleri tarafımca çekilmiştir. 2010 yılında restorasyonu yapılan Zile Ulu Camisinin restorasyon öncesi ile sonrası arasındaki yapılan çalışmaları karşılaştırarak günümüz açısından bir değerlendirmesi yapılmıştır.