SALÂH BİRSEL GÜNLÜKLERİNİN POETİKASI

Cumhuriyet sonrası ilk günlüğü ve Türk edebiyatının ilk edebiyat günlüğünü yazan, bir edebiyat ödülünü ilk kez bir günlükle kazanan ve bir türe adını veren Salâh Birsel, günlüklerinde bu edebî türe dair görüşlerini de açıklar. Dağınık bir şekilde verilen bu düşüncelerin tasnifi ve incelenmesi ise Salâh Birsel ve günlük türü kesişimine ilişkin önemli sonuçlar sunmaktadır. Türk edebiyatında günlük türünün müstakil bir edebî tür özerkliği kazanmasında Salâh Birsel’in günlüklerinin on ciltlik hacmi değil, bu hacim içinde türün niteliklerini sorgulaması da etkili olmuştur. Birsel’in günlükleri, sanatçının okur karşısına gündelik yaşamıyla çıkması bakımından da önemlidir. Günlükler, belirli temalar etrafında gelişmeleri, başlık seçimleri ve böylece kurguya yaklaşan yapılarıyla estetik niteliklere sahiptir. Bu çalışmada; günlük türünün müstakil bir yazınsal tür hâline gelişi, sınırları, tasnifi ve kurgusal nitelikleri gibi başlıklar, Salâh Birsel günlüklerinin poetikasına ulaşmak için önemli veriler sunmaktadır. Birsel’in günlüklerinde kendisini sanatçı olarak konumlandırma tercihi, türün toplumsal karşılığını ve sanatçının okur karşısındaki konumunu sorgulamayı da zorunlu kılar. Nitekim günlüğü ruh çözümleme alanı olarak görmesine rağmen Birsel’in okur karşısına kendisini değil, “kendisinin temsili”ni çıkardığı gözlemlenmiştir. Salâh Birsel’in estetik ve toplumsal karşılığına dair boşluğu doldurmayı amaçlayan bu çalışma, Birsel’in günlüklerinin poetikasını öncelikle sanatçının bu türdeki eserlerinden yararlanarak geliştirmektedir.