TÜRK RESİM SANATINDA MANZARA GELENEĞİNİN TEMSİLCİLERİ “PRİMİTİFLER” : BİÇİMSEL BİR ÇÖZÜMLEME

Türk resminde 19. yüzyılın ikinci yarısında, manzara geleneğinin temsilcileri primitif ressamlar, foto-yorumcular ve Darüşşafakalılar olarak bilinmektedir. Primitif ressamlar Türk resminin temellerinin atılması açısından önem taşımaktadır. Batılılaşma Dönemi Osmanlı Sanatında, manzara resmiyle birlikte mimari yapıları büyük bir titizlikle aktaran primitifler, eserlerinde Yıldız Sarayı, Yıldız Camii, Kâğıthane, köşk, park, bahçe, yapay göl ve sebillere yer vermişlerdir. Araştırmada primitif ressamlar kuşağı temsilcilerinin üslup özelliklerine değinilerek, primitif eserlerin konu ve teknik analizleri yapılacaktır. Konu ve teknik analizler Hüseyin Giritli, Vidinli Osman Nuri Paşa, Mustafa, Fahri Kaptan, Bedri Kulları ve Ahmet Şekur’ün eserleri ile sınırlandırılmıştır. Araştırmada üslup birlikteliği ile hareket eden primitif ressamların, dış mekân ögelerini çalışırken genellikle figüre yer vermedikleri görülmektedir. Fotoğraftan kareleme yöntemiyle aktarılan eserlerin, dekoratif ve şematik olmadığı, sade bir anlatımla aktarıldığı tespit edilmiştir. Yağlıboya tekniği kullanılarak oluşturulan eserler, hareketlilikten uzak ve statik olarak resmedilmiştir. Fotoğraflardan aktarılarak oluşturulan eserler titizlikle detaylandırılmıştır. Eserlerde ışık-gölge ve perspektif etkilerine dair izlere rastlanmakla birlikte ön ve arka düzlemler arasında net bir ayrım görülmemektedir. Realist bir üslupla oluşturulan eserler kahve, yeşil, gri ve mavilerin tonları ile renklendirilmiştir. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, eserlerde kompozisyon, mekân ve renk açısından birliktelikler oluştuğu sonucuna varılmıştır. Primitif ressamlar, konu ve plastik yaklaşımları açısından Türk resminde belirgin bir üslup anlayışıyla hareket etmişler, yaşanılan zamanı ve dönemi sosyolojik olarak yansıtan eserler üretmişlerdir.