ORTAÇAĞ’DA İSLÂM/TÜRK-İSLÂM TIBBININ PARLAK BİR MÜMESSİLİ: NUREDDİN HASTANESİ

Musul Atabeyliği Büyük Selçuklu Devleti’ne tabi bir devlet iken Selçuklu Devleti’nin parçalanmaya yüz tuttuğu bir dönemde müstakil hareket etmeye başlamıştır. Selçuklular’da atabeylik unvanı sultan çocuklarının terbiyesi ile uğraşan kişilere verilmiştir. Bu unvan ilk olarak Selçuklu Veziri Nizamülmülk’e verilmiştir. Atabeyler, başlangıçta sorumlu oldukları Selçuklu hanedanına mensup şehzadeyi sultan ilan edebilmek için uğraşırken, devletin zayıflamasıyla birlikte kendi hakimiyetlerini kurmak için faaliyetlerde bulunmuşlardır. Zengiler de bu şekilde ortaya çıkmıştır. Nureddin Mahmud b. Zengi de Zengiler’in en meşhurlarındandır. Nureddin Mahmud b. Zengi Haçlılar ile yaptığı başarılı mücadelelerin yanı sıra kurmuş olduğu kendi adı ile anılan hastane dolayısıyla da İslâmî tıp alanında önemli bir yere sahiptir. Zengi’nin bu hastaneyi Haçlı Seferleri sırasında esir almış olduğu bir Frank kralından alınan fidye ile yaptırmış olduğu rivayet edilmektedir. Bu yapı, orijinal hali ile bugüne kadar ulaşan en eski Selçuklu hastanesidir. Burası aynı zamanda ünlü bir göz hekimi ve tıp tarihçisi olan İbn Ebu Usaybiya’nın Tabakâtü’l-Etibbâ adlı eserinde yazdıkları sayesinde döneminde tıp eğitiminin nasıl yapıldığına dair en geniş malumata sahip olduğumuz eğitim kurumudur.