Romanla Edebiyat Eleştirisi Yapmak: İffet, Metres ve Cehennemlik Romanları

Özet Hüseyin Rahmi Gürpınar, edebiyat dünyasına Ahmet Mithat Efendi’nin kazandırdığı yazarlardan biridir. Edebi hayatına 1880’li yıllarda başlayan ve vefat yılı 1944’e kadar yazarlık faaliyetini devam ettiren Gürpınar’ın gerek edebî eserlerinde gerekse yazılarında hiciv ve mizah içerikli bir bakış açısının izlerini görebilmek mümkündür. Yazarın Menemenlizade Mehmet Tahir’in Sergüzeşt başlıklı uzun hikâyesinden hareketle, romantik edebiyatın eleştirisini yapmak üzere 1886’da “İstiğrak-ı Seherî” başlıklı diyaloğunu kaleme aldığını biliyoruz. Buna göre 1896’da Vecihî’nin romanlarına benzetilmek üzere İffet’i yazdığı tezi üzerinde tekrar durmamız gerekir. Öte yandan bu yıllar, romantik edebiyatın hayli ilgi gördüğü “Ara Nesil” yazarlarından sonra Servet-i Fünuncuların bir araya gelerek yeni bir edebî oluşuma adım attıkları dönemlere tekabül eder. Hüseyin Rahmi’nin de ustası Ahmet Mithat Efendi gibi Servet-i Fünuncularla polemiklere girdiği veya onlara mesafeli durduğu herkesçe bilinen bir realitedir. Bu yazıda Gürpınar’ın, Namık Kemal’in üslubunu taklit etmekle tanınan Vecihî’nin romanlarına benzetilmek üzere kaleme aldığı iddia edilen İffet, “Dekadanlık”, “Realizm-Romantizm” tartışmalarına yer verdiği Metres ve kimi eleştirmenlerce Aşk-ı Memnu’nun bir parodisi olarak görülen Cehennemlik romanlarını değerlendireceğiz. Anahtar Kelimeler: Hüseyin Rahmi Gürpınar, Romantik Edebiyat, Alay, Hiciv, Eleştiri.