Anımsama, Unutuş ve Bellek: Andrey Tarkovsky’nin Nostalghıa’sı Üzerine Bir İnceleme

Sinema araştırmalarında önemli bir yer edinmeye başlayan bellek ve onunla ilişkili olarak anımsama ve unutuş fenomenleri, birey ve toplumun kendilerini ve tarihlerini anlamlandırmalarında anahtar öneme sahiptir. Nostalji kavramı, 1688 yılında Johannes Hofer tarafından, memleketlerine dönük sıla hasreti çeken askerlerin bir hastalığı olarak tanımlanmıştır. Sonraki yıllarda ise yaşanılan zaman-uzamdan bir ayrılığı, uzaklaşmayı tanımlayan daha geniş bir kavram olarak kullanılmaya başlamıştır. Yaşanılan çağa karşı bir rahatsızlıktan ve korkudan beslenen nostalji, geçmişin metalaşması olarak anlam kazanmaya başlamış, sanat ve gündelik yaşamda önemli biçimde yer bulmuştur. Bu çalışmada, çağdaş Rus sinemasında önemli bir yere sahip yönetmen Andrey Tarkovsky tarafından 1983 yılında çekilen Nostalghia filmi incelenmiştir. Filmdeki ana karakterler olan Andrei, Eugenie, Domenico ve Andrei’nin dolayımıyla Sosnovky karakterleri anımsama, unutma, bellek ve bunlarla ilişkili biçimde nostalji kavramının imlediği zaman-uzam çerçevesinde nitel yaklaşımla betimsel içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu yolla nostaljik imgelemenin idealleştirilmiş bir çağa yönelerek ve tarihi tersine çevirerek hem bireysel hem de toplumsal sorunlara bir çözüm sunmaya çalıştığı görülmüştür.