DIVERSIONARY AND TERRORIST ACTIVITY OF UKRAINIAN MILITARY ORGANIZATION DURING YEARS 1921-1926 ON LESSER POLAND VOIVODESHIP

Stosunki polsko-ukraińskie były jednymi z najbardziej skomplikowanych w II Rzeczpospolitej. Można opisać je jako złożone, trudne oraz momentami historycznie bolesne. Aspiracje narodowe wschodniego sąsiada były sprzeczne z założeniami polityki niepodległej Rzeczpospolitej, co jeszcze bardziej komplikowało tę sytuację. Negatywna postawa wąskiej, ale ideowo znaczącej grupy Ukraińców, wraz z jej aktywnością terrorystyczno-sabotażową i propagandową skierowaną przeciwko państwu polskiemu, wyraźnie zagrażały poczuciu bezpieczeństwa Polaków. Artykuł traktuje o działalności Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO) na terenie Małopolski Wschodniej w latach 1921-1926 oraz jej negatywny wpływ na region i relacje między polską, a ukraińską społecznością. Celem artykułu jest zbadanie skutków akcji terrorystyczno-sabotażowych UWO w latach 1921-1926 na terenie Małopolski Wschodniej. Zdefiniowano następujące problemy badawcze: jaki stosunek miała organizacja nacjonalistyczna UWO do Polski i Polaków? Jakie metody i formy działalności UWO stosowało na terenie Małopolski Wschodniej w latach 1921-1926? Jaki wpływ miały skutki tej działalności na państwo polskie i Polaków? W oparciu o przeprowadzoną kwerendę naukową, analizując dostępną literaturę, przyjęto następujące hipotezy: po pierwsze organizacja nacjonalistyczna UWO od samego początku swojej działalności miała wrogie nastawienie do Polski i Polaków; po drugie w latach 1921-1926 na terenie Małopolski Wschodniej UWO stosowało liczne akty dywersji, sabotażu i aktów terrory-stycznych skierowanych przeciwko władzom polskim i Polakom; po trzecie działalność terrorystyczno-sabotażowa UWO spowodowała zagrożenie bytu państwa polskiego i znaczne obniżenie poziomu bezpieczeństwa wśród mieszkańców Małopolski Wschodniej. Zastosowano metodę analizy dokumentów w ramach badania literatury przedmiotu. Omawiając działalność UWO w kontekście międzynarodowym i stosunków polsko-ukraińskich, artykuł krytycznie ocenia skutki radykalnych działań nacjonalistycznych dla obu narodów. Od początku istnienia, nacjonaliści z Ukraińskiej Organizacji Wojskowej kierowali swoje działania wyłącznie przeciwko Polsce, domagając się prawa do reprezentowania wszystkich Rusinów/Ukraińców w granicach II Rzeczypospolitej. Niestety, skutki tego podejścia okazały się katastrofalne zarówno dla nich, jak i dla Polaków z Małopolski Wschodniej. Ostatecznie, praca podkreśla istotną konieczność pamięci historycznej i zrozumienia kontekstu, aby uniknąć powtórzenia błędów przeszłości i budować trwałe, oparte na zrozumieniu relacje między narodami w przyszłości.