Eski(meyen) Bir Tartışma: İzleyici Metası

Bu çalışmanın başlıca amacı, Dallas Smythe tarafından 1970’lerin sonunda ortayaatılan ve güncelliğini koruyan “izleyici metası” tezini Marx’ın meta kavramsallaştırmasıışığında sorgulamaktır. Smythe, bu tezini geleneksel kitle iletişim araçları bağlamındageliştirmişti. Günümüzde yeni iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması ve sermayenin yeniiletişim ortamlarını ticarileştirmeye yönelik gayretleri, “izleyici metası” tezinin yenidengündeme gelmesine yol açmıştır. Bu çalışma, “izleyici metası” tezini sınırlı bir kapsamdaçözümlemektedir. İlk olarak Smythe’nin “izleyici metası” tezi ele alınırken, iletişiminekonomi-politiğine ilişkin bir tartışma da yürütülmektedir. İkinci olarak, Smythe’nintezinin yol açtığı tartışmalar değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, tartışmanınaktörlerinin “izleyici metası” tezine yaklaşımları, itirazları ve katkıları irdelenmektedir.Üçüncü olarak, “izleyici metası” tezi yeni iletişim teknolojileri bağlamında yapılangüncel tartışmalar ve ortaya atılan yeni kavramlar doğrultusunda ele alınmaktadır. Budoğrultuda, yeni teknolojilerin ortaya çıkardığı yeni metalaştırma süreçleri, hem aracınkendisinden kaynaklanan farklılıklar, hem de kullanıcı pratiklerindeki dönüşümlerleilişkisi temelinde ele alınmaktadır. Dördüncü ve son olarak, iletişim alanındakimetalaşma tartışmalarına katkı sağlayacağı düşüncesiyle “izleyici metası” tezi Marx’ınmeta kavramsallaştırması temelinde sorgulanmaktadır.