Sinemada Mimarlığın Temsili: Farklı Sinema Akım ve Türlerinde Mekânın Ontolojisi

Mimarlık, sinema ve felsefe disiplinlerinin arakesitinde yer alan bu çalışma, mimari mekânın sinema sanatında ve farklı sinema akım ve türlerinde nasıl temsil edildiğini ve bu temsil biçimlerinin mekânın varlık olarak algılanışı, anlamlandırılması ve deneyimlenişi üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel sorusu, sinemadaki mekân temsillerinin, mekânın ontolojik yapısını nasıl dönüştürdüğü ve farklı sinema akım ve türlerinde mekâna atfedilen anlamların hangi açılardan farklılaştığıdır. Bu doğrultuda çalışma, sinema sanatında mekânın yalnızca görsel ve işlevsel bir unsur değil; fiziksel, algısal, simgesel ve toplumsal boyutlarıyla çok katmanlı bir varlık olarak ele alındığı hipotezine dayanmaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, Roman Ingarden ve Nicolai Hartmann’ın sanat yapıtlarına ilişkin çok katmanlı ontolojik yaklaşımlarına dayandırılmıştır. Bu bağlamda, çalışmada sekiz temel ontolojik parametre belirlenmiş ve bu parametreler aracılığıyla altı farklı sinema akım ve türünde (Alman Dışavurumculuğu, İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Yeni Hollywood, Şiirsel sinema, distopya sineması ve korku-gerilim sineması) mekânın temsili analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, mekânın sinemada estetik ya da anlatısal bir arka plan olmanın ötesinde, deneyimsel, psikolojik ve varoluşsal düzeylerde çok katmanlı bir varlık olarak kurulduğu ortaya konmuştur. Bu çalışma hem mimarlıkta mekânın algılanışı ve deneyimlenişine dair yeni kuramsal yaklaşımlara katkı sunmayı hem de sinema sanatındaki tarihsel ve estetik dönüşümlerin mekâna ontolojik anlamdaki etkilerini görünür kılmayı hedeflemektedir.