Bir Tarihi Vesika: Ali İlhami Dede'nin Bilinmeyen Divanı

Alevi Bektaşi tarikatı içinde yetişmiş en son olarak postnişin olan Ali İlhami Dede hakkında kaynaklarda çok az bilgi bulunmaktadır. Onun şiirleri, birkaç kitapta yer alırken, torunu tarafından toplanan şiirleri, 20. yüzyıl başlarında yaşadığı çevre başta olmak üzere, dergâhının bulunduğu mekân ve tarihi gelişiminin de yer aldığı bir divan olarak yayınlanmıştır. Ali İlhami Dede’nin hayatı hakkında hemen hemen satır aralarında yer alan bilgiler dışında bağlı bulunduğu dergâhın 10. yüzyıldan itibaren piri ve posta oturan dede ve babaların ad silsilesi oldukça önemlidir. Tarihi kaynaklarda yer alan Battal Gazi’nin medfun bulunduğu yer, devamında Danişment Gazi ile olan bağı, Selçuklu Hakanları ve Osmanlı Padişahlarının dergâhla olan bağları, yaptırdıkları bakım ve onarımlar ayrıntılı olarak anlatıldığı eserde, özellikle türbelerde bulunan kitabelerin divana aktarılması Alevi Bektaşi silsilesinin çıkarılması açısından da önemlidir. Divan’da Ali İlhami Dede’ye ait 49 şiir yer almaktadır. Bu şiirler, dört, beş ve altı mısraı olarak görülürken aynı zamanda hem aruz hem de hece ölçüsü ile yazılması, onun Türk şiirinin bütün özelliklerini bildiğinin de göstergesidir. Şiirlerin konuları, Hz. Allah sevgisi, Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Hasan ve Hüseyin, on iki imam, Kerbela, Battal Gazi, Hacı Bektaşi Veli, ayrıca tabiat güzellikleri, tarikat kuralları, aşk ve dünyanın faniliği üzerinedir. Ali İlhami Dede şiirlerinde İlhami, İlhami Abdal, İlhami derviş, İlhami Fakir, Garip İlhami mahlasları kullanmıştır. Çalışmamızda, Ali İlhami Dede’nin divanında yer alan Alevi Bektaşi tarikatının Battal Gazi ile olan bağlantısı ve onun şiirlerinin konuları ve tanıtılmasına yer verilmektedir.