Kooperatiflerde Muhasebe Denetimine Yönelik Bir Değerlendirme

Kooperatifler, genellikle küçük ve mikro işletme ölçeğinde, en az 7 gerçek veya tüzel kişinin ortak amaç uğrunda birleştikleri, kâr amacı gütmeyen kuruluşlardır. Amaçları ortak olan üyelerden aldığı güçle çalışan ve topluluklarına hizmet eden yapılar olması sebebiyle kooperatifler, genellikle yerel ekonomilerin ve toplumların güçlenmesine katkı sağlamaktadırlar. Ancak her kurumda olduğu gibi kooperatiflerin de faaliyetlerinde sorumlu davranması, tabii olduğu düzenlemelere uyması, paydaşlarına değer yaratması beklenmektedir. Bu bakımdan diğer işletmeler gibi denetim altında tutulmaları gereklidir. Kooperatif denetiminde 2022 yılına kadar içeriden denetim anlayışı geçerli idi. Ancak 1 Şubat 2022 tarihinde yayımlanan “Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik” ile belirli şartları taşıyan kooperatiflere dış denetim zorunluluğu getirilmiştir. Bu bağlamda kooperatiflerin muhasebe denetimi, onların finansal tablolarının sınırlı denetimi şeklinde düzenlenmiş, sınırlı güvence denetimi ile bu ihtiyacın karşılanması öngörülmüştür. Sınırlı bağımsız denetim, bağımsız denetimde olduğu gibi makul güvence vermemektedir. Buradaki tezat, ulaşılmak istenen hedef ile tercih edilen denetimin şeklinden doğmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye’de kooperatiflerin denetimi ile ilgili uygulamaların incelenmesi, konu hakkında gelinen noktanın değerlendirilmesinin ötesinde kooperatifçilik müessesinin güçlenmesinin anahtar belirleyicilerinden biri olarak görülmesi gereken denetim mekanizmasına dair öneriler sunmaktır. Bu amaçla kooperatiflerin denetimi kooperatiflere ilişkin olarak düzenlenen kanun, yönetmelik, Sınırlı Bağımsız Denetim Standardı (SBDS) 2400 çerçevesinde değerlendirmeler yapılmakta; Türkiye’de kooperatiflerin denetimi safahatı ile ele alınmaktadır.