Ruite in ’n raam: Die aanvang en slot van Marlise Joubert se bundel grondwater as tekstuele raam met ’n kodifiserende en mitologiese funksie

In die bundel grondwater kom daar in die begin van die teks bepaalde kodes en simbole voor wat ’n mitologiese interpretasie van die teks sou regverdig. Daar is in die bundel verskeie gedigte wat die persoonlike ervaring van die spreker oorskry en, deur die aanwesigheid van argetipiese simbole, universele menslike ervarings suggereer. Die bundel sluit siklies, deurdat die ruimte wat in die aanvang van die teks geaktiveer word, asook sekere van die simbole wat daar teenwoordig is, herbesoek word wanneer die spreker bewus word van haar sterflikheid en die verganklikheid van alle dinge. Soos in baie tekste met ’n outobiografiese aard en soos in die antieke mites (Johl 1992:415; Staude 2005:249–60), lyk dit asof sluiting in grondwater belangrik is: Die begingebeure word teksmatig opgeroep, daar vind terugskou plaas, maar daar het ook metamorfose plaasgevind. Dat hierdie herbesoek, wat metafories die sluiting van die raam behels, moontlik ’n mitologiese betekenislaag insinueer, word deur volgehoue gebruik van argetipiese simbole gesuggereer, asook deur die besinnende aard van die gedigte in die laaste deel van die bundel, en veral die drie slotgedigte waarin suggesties van eindigheid, veroudering en dood voorkom. Die doel van hierdie artikel is om vas te stel in hoeverre teorieë oor sikliese verhaalstrukture en die belangrikheid van die begin en einde van ’n teks toepaslik gemaak kan word op die bundel grondwater van Marlise Joubert. Daar moet deur middel van teksontleding vasgestel word in welke mate bepaalde simbole wat in die teks voorkom, merkers is wat op interpretasie van die bundel as geheel inspeel. Tweedens moet bepaal word welke, indien enige, koherensiekragte die bundel as eenheid saamsnoer. Trefwoorde: argetipiese simbole; boorgat as simbool; grondwater; Marlise Joubert; Jurij Lotman teksstruktuur; kodifiserende teksbegin; laatwerk (van skrywer); mite; mitologiese tekseinde; outobiografie; sikliese tekste; simbool; water as simbool; windpomp as simbool; wolf as simbool