Berlitz (Berliç) Yöntemi ile Yazılmış Bir Farsça Öğretim Kitabı: Berlits-i Fârisî

Berlitz (Berliç) Metodu, Berlitz dil okullarının kurucusu Maximilian Berlitz tarafından 1800’lü yıllarda geliştirilmiş olan, konuşarak yabancı dil öğretmeyi amaçlayan bir yöntemdir. Bu usulle dil öğretiminde görülen başarı üzerine önce Boston daha sonra New York ve Washington’da dil okulları açılmıştır. ABD’de kazanılan tecrübe ve başarıyla Berlitz’in dil okulları dünya çapında yaygınlaşmaya başlamış; çeşitli Avrupa ülkeleriyle Güney Amerika, Avustralya ve Kuzey Afrika’daki büyük şehirlerde okullar açılmıştır. Berlitz okullarının ve uygulanan yöntemin dünya çapında görmüş olduğu ilgi ülkemizde de karşılık bulmuştur. Nitekim Darülfünûn’da Fransızca öğretmenliği yapan Orhan Selahaddin 1912 yılında İstanbul Beyoğlu’nda Berlitz usulüyle eğitim veren ilk dil okulunu açmıştır. Kendisi bu okuldaki Fransızca derslerinde kullanmak için Method Berlitz’den Tedris-i Lisân-ı Fransevî isimli kitabı hazırlamıştır. Bu eser Berlitz usulüyle ülkemizde telif edilen ilk kitaptır. Orhan Selahaddin daha sonra azınlık okullarında okuyan çocuklara Türkçe öğretilmek üzere Tedris-i Lisân-i Türkî adıyla bir kitap daha neşretmiştir. Bu kitap bu metodun kullanıldığı ilk kitap olma özelliğine sahiptir. Osmanlı Dönemi’nde Türkçe’nin yanı sıra Fransızca, Arapça, Almanca ve Farsça öğretiminde bu metot kullanılmış ve kitaplar basılmıştır. Farsça öğretmek için İran Okulu Farsça muallimi Gulâm Hüseyin İsmâ’il tarafından çeşitli okullarda okutulmak üzere hazırlanmış bir ders kitabı olan Berlits-i Fârisî ve Beşiktaş İttihad-ı Terakki Mektebi’nin ders müfettişi Tâlibzâde Yusuf tarafından Zebân Âmûz-i Berlîç- Berliç Usulüyle Ta’lim-i Farsî adıyla iki kitap telif edilmiştir. Bu çalışmada Gulâm Hüseyin’in Berlits-i Fârisî eseri, metodun işlenişi ve uygulanışı bakımından ele alınarak değerlendirilecektir. Böylelikle Osmanlı döneminde Farsça öğretimindeki bazı yenilikler ve Berlitz Metodu’nun uygulanışı ortaya konacaktır.