PREOBRAŽAJ EKSPRESIONIZMA

<p>Umjetnost ekspresionizma obuhvata vremenski period neposredno prije Prvog svjetskog rata, između svjetskih ratova, postratni period od 1945., preko 60-tih, do 80-tih godina 20.stoljeća. Ovaj tekst predstavlja osvrt na nekoliko žarišnih tačaka i najznačajnijih ostvarenja ekspresionizma kao stilskog pravca u slikarstvu, grafci, skulpturi i flmu. Defnirani su izvori utjecaja, kao i poetika ekspresionističkih htijenja. Ukratko, pripadnici najranijeg tzv. historijskog ekspresionizma su svjesno okrenuli leđa francuskom impresionizmu razočarani stanjem u društvu i lišeni iluzija, u mukotrpnom radu stvaraju jezik i folozofju svog vremena. Njihova umjetnost duboko je uznemirila jedno pokoljenje. Otkrili su „primitivnu“ (tribalnu) umjetnost egzotičnih naroda, što ih odvodi u predjele snova, a u dinamičnoj ritmici ičesto disonantnoj harmoniji boja, rafnirano je osnažena „primitivna slika“. Druga faza ekspresionizma ili tačnije rečeno eksperimenta počinje s V. Kandynskym, začiju se umjetnost slobodno može reći da je bila spoj razuma, emocije i mašte. Doveo je u neposrednu vezu boju i oblik i istražio način na koji oblik vrši dejstvo na boju, jer oblik je izraz unutarnjeg sadržaja. Period 30-tih godina obilježili su umjetnici njemačke „dade“, a koji su lažnim herojima rata pridružili unakažene mrtve, te pokucali na vrata ne biličuli kolika je cijena pravde. U njihovoj strašnoj viziji predvidjeli su njemačku katastrofu, uskogrudnost šovinizma i ludila. Za flmske umjetnike ekspresionizma također se može reći da slijede njemačke dadaiste, tj. da su ostavili neizbrisiv trag na teme njihovih flmova. Sablasna erotika, njemačke krčme, prostitucija u mračnim ulicama na periferiji grada. Osvrt na umjetnost grupe „Zemlja“ je bio nužan jer su oni bili, zapravo, najbolji dijagnostičari tadašnje stvarnosti, aformalna iskustva na kojima su „zemljaši“ gradili svoje individualne govore pripadali su i pripadaju u potpunosti savremenom europskom slikarstvu. Nakon iskustva svjetske privredne krize, socijalne nepravde, rasnih nemira i nastajanja totalitarnih režima, loma civilizacije, holokausta, Drugog svetskog rata i atomske bombe, javlja se osjećaj krize o slici čovjeka,sumnja u napredno mišljenje razuma i nauke. Diskurs o „modernom čovjeku“ je bio temelj apstraktnog ekspresionizma. Slikarstvo i umjetnost neoekspresionizma bilo je usmjereno protiv sterilnog akademizma, apstraktnih dekorativnih uzoraka i građanskog života u tadašnjoj Europi.</p>