Euripides'te Barbar İmgesi ve Atina İmparatorluğu

Bu çalışma, Euripides’in tragedyalarındaki “barbar” imgesinin ideolojik ve edebi işlevini, Iphigeneia Tauris’te, Bakhalar, Hekabe ve Troialı Kadınlar örnekleri üzerinden incelemektedir. Araştırma, “barbar/öteki” temsilinin Atina’nın imparatorluk ideolojisiyle kurduğu çok katmanlı ilişkiyi açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Euripides’in tragedya evreninde “öteki”, yalnızca Yunan kimliğini tanımlayan bir karşıtlık değil, aynı zamanda Atina’nın siyasal, kültürel ve ahlaki söylemlerini sorgulayan eleştirel bir araç olarak konumlanır. Pers Savaşları sonrasında “barbarlık” kavramı, özgürlük ile kölelik, demokrasi ile despotizm arasındaki simgesel karşıtlık hâline gelmiştir; Euripides ise bu ikiliği yeniden üretmekten ziyade onun sınırlarını bir yandan bulanıklaştırırken öte yandan görünür kılmıştır. Atinalı ozan Iphigeneia Tauris’te, insan kurbanı ritüeli üzerinden barbarlığın en uç örneğini sunarken, aynı zamanda Iphigeneia’nın bu ritüele zorunlu katılımı aracılığıyla Yunan ile barbar arasındaki sınırları bulanıklaştırır. Bakhalar’da ise Asyalı tanrı Dionysos’un Thebai üzerindeki zaferi, barbarlığın dışsal değil, Yunan kimliğinin kendi içindeki bir boyut olduğunu açığa çıkarır. Savaşın “barbar” mağdurlarını konu olan Troialı Kadınlar ve Hekabe oyunlarında ise Euripides’in tragedya evreni, Atina’nın savaş ideolojisine yönelik dolaylı ama derin bir eleştiri üretir. Sonuç olarak “barbar” figürü, Atina kimliğinin hem kurucu hem de sarsıcı bir unsuru hâline gelir. Euripides, tragedyayı Atina’nın siyasal ve ahlaki çelişkilerini açığa çıkaran bir yansıtma alanına dönüştürür.