Cumhuriyetin Çocuklarına ve Gençlerine Cumhuriyetin Anlatımı

Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında yayınlanan ilkokul ve lise tarih ders kitaplarında, Cumhuriyetin kuruluş sürecinin ve ilanının nasıl anlatıldığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırmanın kullanıldığı çalışmanın temel kaynağını, Harf İnkılabı öncesi (1924-1928) yayınlanan ilkokul ve lise tarih ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri, tarihsel araştırma yönteminde sıklıkla kullanılan doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Ardından araştırmanın amacı doğrultusunda, o dönem ilkokul ve liselerde okutulan on farklı ders kitabı incelenmiş ve Osmanlı Türkçesiyle yazılı bulunan eserlerin araştırma konusu ile ilgili olan kısımları günümüz Türkçesine transkript edilerek içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında incelenen ilkokul ve lise tarih ders kitaplarındaki bulguların; Cumhuriyete giden süreç, Cumhuriyet kavramı, Cumhuriyet rejiminin özellikleri, Mustafa Kemal Paşa’nın bu süreçteki rolü ve cumhurbaşkanlığına seçilmesi, Cumhuriyetin ülkedeki etkisi gibi hususlardan oluştuğu görülmüştür. Araştırma kapsamında incelenen kitaplar, Cumhuriyetin ilanından kısa bir süre sonra basılmıştır. Bu nedenle kitapların yazılış tarihlerinin, içeriği ve kullanılan dili doğrudan etkilediği görülmektedir. Yine Milli Mücadelenin zaferle sonuçlanıp ardından Cumhuriyetin ilanının meydana getirdiği duygu, heyecan ve bakış açısı, ders kitaplarındaki anlatılardan anlaşılmaktadır. Bulgulara bakıldığında, Cumhuriyet rejiminin, çocukların ve gençlerin hafızalarında pekiştirilmek istendiği görülmektedir. Keza bu ders kitaplarını okuyan çocuklar ve gençler, Cumhuriyetin ilk kuşağı olup, yaşanılan süreçten bizzat etkilenmişlerdir. Yani yaşanılan, duyulan ve hissedilen bir tarihten, yazılan ve okunan bir tarihe ve tarih eğitimine gidilmiştir. Bu çalışmadan hareketle, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarındaki tarih anlayışı ve tarih eğitimine ders kitapları üzerinden bakıldığı gibi, henüz yeni kurulmuş olan Cumhuriyetin tarih dersleriyle eğitime yansıması incelenmiş olacaktır. Bundan da öte içinde bulunduğumuz zaman diliminin Cumhuriyetin kuruluşunun 100. Yıldönümü olması, çalışmanın önemini artırmakta, bugünden bir asır öncesini okuma fırsatı vermektedir.